Artykuł analizuje problematykę odpłatności za polskie normy instalacyjne, które są przywoływane w rozporządzeniach ministerialnych jako obowiązkowe. W ramach protestu przeciwko ograniczaniu jawności prawa, przybliżamy treść normy PN-B-02421:2000 (zakres pkt 2.1-2.5). Dokument ten określa wymagania dotyczące materiałów, grubości izolacji cieplnej oraz metodologii badań odbiorczych instalacji ogrzewnictwa i ciepłownictwa, niezbędnych do zminimalizowania strat ciepła w budynkach.
W Polsce obowiązuje żelazna zasada: ignorantia iuris nocet – nieznajomość prawa szkodzi. Obywatel ma obowiązek stosować się do przepisów, a państwo ma obowiązek umożliwić mu ich bezpłatne poznanie. Jednak w polskim systemie prawnym istnieje niebezpieczna „szara strefa” – normy techniczne. Aby przełamać tę barierę, udostępniliśmy zbiór wykupionych przez nas norm budowlanych, z których każdy może teraz skorzystać bezpłatnie. O tym, dlaczego zdecydowaliśmy się na ten krok i jakie ma on znaczenie dla praworządności, opowiada dr Piotr Semeniuk w 30. odcinku podcastu.
Fundament energooszczędności: PN-B-02421:2000
Norma PN-B-02421:2000, dotycząca izolacji cieplnej przewodów, armatury i urządzeń, nie jest jedynie zbiorem technicznych sugestii dla instalatorów. Jest ona fundamentem efektywności energetycznej budynków. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, izolacja cieplna instalacji ogrzewczych i ciepłej wody musi spełniać konkretne wymagania techniczne.
Wskazane w normie punkty (m.in. 2.1–2.5) określają wymagania dotyczące materiałów izolacyjnych, ich grubości w zależności od średnicy rur oraz procedury badań odbiorczych. Dlaczego zatem dostęp do wiedzy o tym, czy Twoje rury nie „ogrzewają piwnicy” zamiast mieszkania, jest płatny?
Problem płatnego dostępu do standardów wykonawczych
Obecnie Polski Komitet Normalizacyjny (PKN) traktuje normy jak produkt rynkowy, sprzedając dostęp do nich za niemałe kwoty. Uważamy, że jest to sytuacja niedopuszczalna z kilku powodów:
Kupujesz lub sprzedajesz nieruchomość?
Uniknij kosztownych błędów! W 60 sekund odpowiedz na 5 prostych pytań, a my powiemy Ci, na co uważać!
Publikując poniższe wytyczne wynikające z normy, przywracamy jawność standardom, które bezpośrednio wpływają na efektywność energetyczną Twojego domu oraz Twój portfel.
W niniejszej normie określono wymagania dotyczące projektowania i wykonywania izolacji cieplnej przewodów, armatury i urządzeń w:
Norma nie dotyczy izolacji cieplnych:
1.3.1 izolacja cieplna
osłona powierzchni przewodów, armatury i urządzeń, ograniczająca straty przesyłanego lub magazynowanego ciepła
1.3.2 izolacja właściwa
warstwa (lub warstwy) izolacji cieplnej, wykonana z materiału charakteryzującego się małą wartością współczynnika przewodzenia ciepła
1.3.3 płaszcz ochronny
zewnętrzna warstwa izolacji cieplnej, chroniąca izolację właściwą przed uszkodzeniami mechanicznymi i niekorzystnym oddziaływaniem otoczenia
2.1 Projektowanie izolacji cieplnych
Dokumentacja techniczna instalacji centralnego ogrzewania, ciepłej wody użytkowej lub sieci ciepłowniczej powinna zawierać następujące dane dotyczące izolacji:
2.2 Ogólne zasady stosowania izolacji cieplnych
Izolację cieplną należy stosować:
Izolacji cieplnej nie należy stosować na powierzchni zaworów bezpieczeństwa, silników pomp oraz siłowników zaworów regulacyjnych. Płaszcze ochronne izolacji właściwej należy stosować w napowietrznych sieciach ciepłowniczych, w sieciach i w instalacjach usytuowanych w pomieszczeniach w tych przypadkach, w których zastosowanie płaszcza ochronnego jest wymagane ze względów technicznych.
2.3 Zakres stosowania izolacji cieplnych w instalacjach i sieciach
2.3.1 Instalacje centralnego ogrzewania
W instalacjach centralnego ogrzewania izolację cieplną należy stosować zgodnie niniejszą normą p. 2.2:
W budynkach, w których opłaty za koszty ogrzewania ustalane są na podstawie wskazań podzielników kosztów, zaleca się izolować cieplnie piony prowadzone po wierzchu ścian w pomieszczeniach o obliczeniowej temperaturze wewnętrznej t;, > 12 *C (wg PN-82/B-02402).
2.3.2 Instalacje ciepłej wody użytkowej
W instalacjach ciepłej wody użytkowej izolację ciepIną należy stosować zgodnie z niniejszą normą p. 2.2 na przewodach poziomych i pionowych, w tym cyrkulacyjnych, niezależnie od tego, w jakim otoczeniu przewody te są usytuowane.
2.3.3 Sieci ciepłownicze
W sieciach ciepłowniczych izolację cieplną należy stosować zgodnie z niniejszą normą p. 2.2.
2.4 Materiały
2.4.1 Wymagania ogólne
Do izolacji cieplnych przewodów, armatury i urządzeń należy używać materiałów lub wyrobów mających certyfikat lub deklarację na zgodność z Polską Normą lub aprobatą techniczną. Materiały i wyroby izolacyjne powinny być stosowane zgodnie z zakresem i warunkami technicznymi określonymi w Polskiej Normie lub aprobacie technicznej.
Dla wyrobów z wełny mineralnej i szklanej wymagany jest ponadto certyfikat na znak „B”. Zastosowanie materiałów lub wyrobów do izolacji cieplnych w pomieszczeniach przeznaczonych do stałego pobytu ludzi jest możliwe tylko w przypadku, gdy materiały te mają świadectwa oceny higienicznej i zdrowotnej, wydane przez właściwą instytucję. Materiały do wykonania izolacji cieplnej sieci i instalacji usytuowanych wewnątrz budynków lub napowietrz nie powinny spełniać wymagania ochrony p.poż., tzn. powinny być klasyfikowane jako co najmniej nie rozprzestrzeniające ognia (wg PN-B-02873:1996).
2.4.2 Materiały do izolacji właściwej
Materiały stosowane do wykonywania izolacji właściwej powinny być:
a) odporne na działanie przewidywanej maksymalnej temperatury eksploatacyjnej,
b) obojętne chemicznie w stosunku do materiału, z którego wykonany jest element izolowany,
c) odporne na działanie wody oraz otoczenia,
d) wytrzymałe na obciążenia statyczne i dynamiczne, występujące w czasie transportu, montażu i eksploatacji.
2.4.3 Materiały do wykonania płaszczy ochronnych
Materiały stosowane do wykonania płaszczy ochronnych powinny spełniać wymagania niniejszej normy p. 2.4.2 b), c) i d).
Nie dopuszcza się stosowania płaszczy ochronnych zawierających azbest.
2.4.4 Minimalna grubość warstwy izolacji właściwej
Wartości minimalnej grubości warstwy izolacji właściwej z materiału charakteryzującego się współczynnikiem przewodzenia ciepła w temperaturze 40 *C, równym 0,035 W/(m:K) wg PN-EN ISO 8497:1999, w zależności od rodzaju i lokalizacji izolowanej instalacji oraz maksymalnej (obliczeniowej) temperatury eksploatacyjnej czynnika grzejnego podano w tablicach 1, 2 i 3.
Tablica 1
Tablica 2
Tablica 3W przypadku gdy materiał izolacyjny charakteryzuje się inną wartością współczynnika przewodzenia ciepła w temperaturze 40 *C niż 0,035 W/(m:K) wg PN-EN ISO 8497:1999, to minimalną grubość warstwy izolacji właściwej e; należy obliczać z zależności:
WzórDopuszcza się zastosowanie mniejszych grubości izolacji, tj. grubości ekonomicznie opłacalnych, ustalonych w wyniku rachunku ekonomicznego inwestycji. Ponadto mniejsze grubości izolacji mogą być stosowane w przypadku instalacji prowadzonych w bruzdach ściennych i podłogowych.
2.4.5 Transport i składowanie
Wyroby i materiały stosowane do wykonywania izolacji cieplnych należy transportować i przechowywać w sposób zabezpieczający je przed uszkodzeniem i zawilgoceniem, zgodnie z wymaganiami producenta.
Materiały służące do wykonania izolacji właściwej składowane przy stanowiskach pracy na zewnątrz budynków powinny być zabezpieczone przed zawilgoceniem, tj. ułożone na podkładach i przykryte np.: brezentem, papą lub folią z tworzyw sztucznych.
2.5 Wykonywanie izolacji cieplnych
2.5.1 Wymagania ogólne
Roboty izolacyjne należy rozpoczynać po zakończeniu montażu odcinka przewodu lub urządzenia, przeprowadzenia prób szczelności i wykonaniu zabezpieczenia antykorozyjnego powierzchni przeznaczonych do zaizolowania oraz po potwierdzeniu prawidłowości wyżej wymienionych robót protokółem odbioru. Powierzchnie izolowanego przewodu lub urządzenia oraz materiału izolacji właściwej powinny być suche i czyste.
2.5.2 Izolacja właściwa przewodów i urządzeń
Izolację właściwą wykonuje się z mat, płyt, filców, otulin lub kształtek izolacyjnych z materiałów włóknistych i porowatych tworzyw sztucznych oraz pianki poliuretanowej natryskiwanej na powierzchnię izolowaną.
Maty, miękkie płyty, filce i otuliny powinny być tak nałożone na styk czołowy, aby jednocześnie ściśle przylegały do izolowanej powierzchni. Styki wzdłużne sąsiednich ww. elementów powinny być przesunięte względem siebie o kąt 10” do 157. W przypadku wykonywania izolacji wielowarstwowej styki poprzeczne i wzdłużne elementów górnej warstwy izolacji nie powinny pokrywać odpowiednich styków warstwy dolnej. Elementy izolacji powinny być zamocowane w sposób zapewniający trwałe utrzymanie funkcjonalnych właściwości izolacji.
Zaciśnięcie montażowe izolacji (tylko w przypadku izolacji wykonanej z miękkich materiałów lub wyrobów włóknistych, np. miękkich mat) nie może przekroczyć 20% grubości izolacji.
2.5.3 Konstrukcje wsporcze izolacji
Konstrukcje wsporcze, zapewniające stałą odległość zewnętrznej powierzchni izolacji od powierzchni elementu izolowanego, należy stosować do izolacji właściwych, wykonanych z miękkich materiałów włóknistych i zabezpieczonych:
Konstrukcje wsporcze izolacji powinny być rozmieszczone równomiernie wzdłuż osi izolowanego rurociągu lub urządzenia w odstępach co około 1 m. Stosowanie mniejszych odstępów zaleca się w uzasadnionych przypadkach. Konstrukcje wsporcze powinny mieć odpowiednią wytrzymałość na obciążenia statyczne i dynamiczne oraz powinny ograniczać punktowe mostki cieplne.
2.5.4 Izolacja armatury i połączeń kołnierzowych
Do izolacji cieplnej armatury i połączeń kołnierzowych zaleca się stosowanie dwu- lub wieloczęściowych kształtek izolacyjnych wykonanych ze sztywnych porowatych materiałów izolacyjnych. Zaleca się stosowanie kształtek o wzmocnionej powierzchni zewnętrznej (np. włóknem szklanym) i z wykładziną powierzchni wewnętrznej, np. z folii aluminiowej. Poszczególne kształtki należy mocować za pomocą opasek, wykonanych np. z blachy stalowej ocynkowanej lub taśmy z tworzywa sztucznego, w sposób umożliwiający wielokrotny ich montaż i demontaż. Stosowanie materiałów włóknistych dopuszcza się jedynie w postaci kształtek obudowanych w sposób uniemożliwiający przedostawanie się wody do materiału izolacyjnego. Wrzeciona zaworów i zasuw powinny być wyprowadzone na zewnątrz kształtek. Ich powierzchnie nie powinny być izolowane.
2.5.5 Płaszcze ochronne izolacji cieplnych
Płaszcz ochronny powinien być ułożony w sposób równomierny na całej powierzchni zewnętrznej izolacji właściwej. Powierzchnia zewnętrzna płaszcza ochronnego powinna być gładka, bez pęknięć, załamań i wgnieceń oraz powinna mieć kształt odpowiedni do izolowanego przewodu lub urządzenia. Dwa przewody położone blisko siebie, (tak, że ich warstwy izolacji właściwej stykają się), mogą mieć wspólny płaszcz ochronny izolacji pod warunkiem zapewnienia możliwości swobodnego przesuwania się przewodów względem siebie. Płaszcze ochronne, wykonane z materiału nieprzepuszczającego wody i pary wodnej, na przewodach lub urządzeniach w kanałach podziemnych powinny być wyposażone w opaski lub przekładki wentylacyjne, usytuowane w miejscach zakładów poprzecznych elementów płaszcza, umożliwiające wyschnięcie izolacji właściwej w przypadku jej zawilgocenia.
Elementy płaszcza (arkusze) powinny być nałożone na powierzchnię izolacji właściwej z zachowaniem zakładu, zarówno na wzdłużnych, jak i poprzecznych stykach poszczególnych arkuszy. Zakłady wzdłużne i poprzeczne elementów (arkuszy) płaszcza powinny być tak usytuowane, aby uniemożliwiały przenikanie (podciekanie) wody opadowej. Do łączenia sąsiednich arkuszy należy stosować wkręty zabezpieczone przed korozją. Przed zamontowaniem płaszcza z taśmy aluminiowej, z papy asfaltowej na taśmie aluminiowej lub folii z tworzyw sztucznych na izolacji właściwej, wykonanej z materiałów włóknistych w postaci mat, płyt miękkich i filców, której średnica zewnętrzna jest większa niż 279 mm, warstwa izolacji właściwej powinna być owinięta siatką ze stali ocynkowanej lub tworzyw sztucznych.
2.5.6 Zakończenie izolacji
Zakończenie izolacji oraz miejsca wykonania dylatacji w płaszczach ochronnych przewodów powinny być zabezpieczone przed uszkodzeniami mechanicznymi oraz zawilgoceniem. W miejscach połączeń kołnierzowych izolacja cieplna przewodu lub urządzenia powinna być zakończona w odległości umożliwiającej demontaż połączenia.
2.5.7 Warunki wykonywania prac izolacyjnych na zewnątrz budynków
Roboty izolacyjne na zewnątrz budynków nie powinny być wykonywane podczas opadów atmosferycznych. Ilość materiałów izolacyjnych zmagazynowanych na stanowisku pracy nie powinna być większa od ilości zużywanej w ciągu jednego dnia pracy. Prowadzenie robót w czasie opadów atmosferycznych dopuszcza się tylko w przypadku zabezpieczenia przed opadami odcinka robót wraz ze zmagazynowanymi tam materiałami.
Izolację właściwą należy bezpośrednio po wykonaniu zabezpieczyć płaszczem ochronnym przed zawilgoceniem. Jeśli powyższe wymaganie nie zostało spełnione, do czasu wykonania płaszcza należy izolację zabezpieczyć przed zawilgoceniem .
2.6 Wymagania odbiorcze
2.6.1 Odbiór materiałów lub wyrobów przeznaczonych do wykonania izolacji cieplnej
Zastosowane materiały lub wyroby izolacyjne powinny być identyfikowane na podstawie etykiety na opakowaniu lub innego dokumentu bezpośrednio związanego z dostawą. Etykieta lub dokument związany z dostawą powinny zawierać co najmniej:
Do każdej dostawy materiałów lub wyrobów izolacyjnych powinno być dołączony certyfikat lub deklaracja zgodności dostarczonych materiałów z Polską Normą lub aprobatą techniczną.
2.6.2 Ogólne cechy zewnętrzne materiałów lub wyrobów izolacyjnych
Wygląd i wykonanie materiałów lub wyrobów izolacyjnych powinny być zgodne z wymaganiami odpowiednich Polskich Norm lub aprobat technicznych. Materiały lub wyroby izolacyjne powinny być dostarczone w stanie nieuszkodzonym, tj. powierzchnie oraz krawędzie wyrobów powinny być gładkie, równe i bez uszkodzeń.
Wymiary wyrobów izolacyjnych powinny być zgodne z wymiarami produkcyjnymi, a ewentualne odchyłki wymiarów powinny zawierać się w zakresie dopuszczonym zapisem w odpowiedniej Polskiej Normie lub aprobacie technicznej. Materiały lub wyroby izolacyjne powinny być odpowiednio opakowane w sposób zabezpieczający je przed zawilgoceniem, zanieczyszczeniem i uszkodzeniem.
2.6.3 Odbiór międzyoperacyjny izolacji właściwej
W przypadkach stosowania płaszczy ochronnych, po zamontowaniu których niemożliwa będzie ocena jakości izolacji właściwej, należy przeprowadzić odbiór międzyoperacyjny, którego zakres obejmuje badania na zgodność:
W przypadkach gdy nie przewiduje się stosowania płaszcza ochronnego izolacji właściwej (np. dla otulin z własnym płaszczem ochronnym) odbiór międzyoperacyjny, uzupełniony o odbiór izolacji w zakresie jej grubości wg 2.6.4, staje się odbiorem koń cowym.
2.6.4 Odbiór końcowy izolacji
Grubość wykonanej izolacji powinna być zgodna z dokumentacją techniczną izolacji oraz z wymaga niami podanymi w 2.4.4. Dopuszcza się odchyłki grubości w zakresie od — 5 % do + 10 %. Izolacja powinna być ułożona równomiernie na obwodzie rurociągu czy urządzenia, niedopuszczalne jest występowanie zwisów, zapadnięć itp. nierównomierności. Płaszcz powinien być wykonany zgodnie z wymaganiami podanymi w 2.5.5 oraz z dokumentacją techniczną izolacji. W ramach odbioru płaszcza ochronnego należy go zbadać na zgodność:
3.1 Program badań
Program badań podano w tablicy 4
Tablica 43.2 Opis badań
3.2.1 Sprawdzenie wymagań ogólnych dotyczących materiałów polega na sprawdzeniu dokumentów potwierdzających, że materiały lub wyroby izolacyjne są dopuszczone do stosowania w budownictwie, dokumentów identyfikujących dostawcę (świadectw jakościowych wyrobów-materiałów i innych) oraz na ogólnym sprawdzeniu stanu dostawy.
W przypadku jakichkolwiek wątpliwości materiały lub wyroby izolacyjne nie mogą być dopuszczone do zastosowania.
3.2.2 Sprawdzenie ogólnych cech zewnętrznych polega na zmierzeniu niektórych wymiarów, oględzinach zewnętrznych i ocenie wyglądu materiałów lub wyrobów izolacyjnych metodą organoleptyczną. Do oceny należy pobrać losowo wybrane wyroby — próbki z każdej dostarczonej partii. Pobieranie i liczebność wyrobów — próbek do badań powinny być zgodne z odpowiednią normą wyrobu lub aprobatą techniczną.
3.2.3 Sprawdzenie wykonania izolacji właściwej polega na ocenie jej wyglądu zewnętrznego.
3.2.4 Sprawdzenie wykonania płaszcza ochronnego polega na ocenie jego wyglądu zewnętrznego.
3.2.5 Sprawdzenie grubości wykonanej izolacji polega na bezpośrednim jej pomiarze w losowo wybranych miejscach. W przypadku izolacji wykonanej z miękkich materiałów należy wykonać dwa pomiary w danym miejscu rurociągu, tj. w pionie i w poziomie. Do pomiaru należy zastosować przyrząd, który nie będzie powodował trwałych uszkodzeń izolacji (np. cienki pręt z ostrym końcem, z podziałka). Dopuszcza się pośrednie mierzenie grubości izolacji, mierząc obwód, pod warunkiem uprzedniego sprawdzenia współosiowości rurociągu i płaszcza osłonowego izolacji oraz przylegania płaszcza osłonowego do izolacji właściwej na całym obwodzie.
Grubość izolacji w przypadku ciężkiego płaszcza ochronnego z blachy należy mierzyć w sposób pośredni, podany wyżej. Grubość izolacji odcinka rurociągu należy mierzyć w co najmniej trzech miejscach, tj. na początku, w środku i na końcu oraz w miejscach budzących wątpliwości. W przypadku izolacji innych urządzeń miejsca pomiarów należy wybierać losowo, a liczbę pomiarów ustalać indywidualnie, w zależności od rodzaju izolowanego urządzenia. Sprawdzanie równomierności grubości izolacji polega na oględzinach zewnętrznych; cechę tę ocenia się również na podstawie wyników pomiarów grubości izolacji. Grubość izolacji należy mierzyć z dokładnością do 1 mm.
3.2.6 Zaciśnięcie montażowe izolacji sprawdza się podczas pomiaru grubości izolacji.
Materiały przeznaczone do wykonania izolacji należy uznać za zgodne z wymaganiami niniejszej normy, jeśli we wszystkich badaniach wg tablicy 4 Ip. 1 i 2 uzyska się wyniki pozytywne. Materiały uznane za niezgodne z wymaganiami niniejszej normy nie mogą być zastosowane do wykonania izolacji. Wykonanie izolacji przewodu lub urządzenia należy uznać za zgodne z wymaganiami niniejszej normy, jeśli we wszystkich badaniach wg tablicy 4 Ip. 3, 4, 5, 6 i 7 uzyska się wyniki pozytywne.
Wyniki z przeprowadzonych badań powinny być zapisane w protokóle.
Zapraszamy do wysłuchania 30. odcinka podcastu Pewny Lokal.
Dowiedz się, jak zaoszczędzić czas i nerwy na odbiorze technicznym.
Działamy na terenie całej Polski.
Możemy wykonać odbiór mieszkania w dowolnym terminie.
Audyty wykonują przeszkoleni inżynierowie i inspektorzy.
Ustandaryzowane odbiory mieszkań według sprawdzonego schematu.
Doświadczenie z setek audytów technicznych i prawnych w jednym miejscu.
Zobacz, z jakimi przykładowymi problemami spotkał się inżynier Karol podczas odbiorów nieruchomości
Audyt nieruchomości to nie tylko równe posadzki i bezpieczne instalacje.
Kliknij na ikonę 
żeby dowiedzieć się
więcej o usłudze!
797 014 014
Rezerwuj usługę
