Artykuł analizuje problematykę odpłatności za polskie normy techniczne, które w przepisach dotyczących instalacji gazowych figurują jako obowiązkowe. W ramach sprzeciwu wobec ograniczania jawności prawa, przybliżamy kluczowe założenia normy PN-EN 1775 (w zakresie pkt 4.2). Dokument ten definiuje zalecenia funkcjonalne dla przewodów gazowych w budynkach, będące warunkiem koniecznym dla zapewnienia szczelności i bezpieczeństwa eksploatacji systemów gazowych o niskim i średnim ciśnieniu.
W Polsce obowiązuje żelazna zasada: ignorantia iuris nocet – nieznajomość prawa szkodzi. Obywatel ma obowiązek stosować się do przepisów, a państwo ma obowiązek umożliwić mu ich bezpłatne poznanie. Jednak w polskim systemie prawnym istnieje niebezpieczna „szara strefa” – normy techniczne. Aby przełamać tę barierę, udostępniliśmy zbiór wykupionych przez nas norm budowlanych, z których każdy może teraz skorzystać bezpłatnie. O tym, dlaczego zdecydowaliśmy się na ten krok i jakie ma on znaczenie dla praworządności, opowiada dr Piotr Semeniuk w 30. odcinku podcastu.
Fundament bezpieczeństwa gazowego: PN-EN 1775
Norma dotycząca przewodów gazowych dla budynków (o ciśnieniu roboczym do 5 bar) nie jest jedynie zbiorem technicznych sugestii. Jest ona absolutnym fundamentem bezpieczeństwa pożarowego i wybuchowego. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, instalacje gazowe muszą spełniać rygorystyczne wymagania szczelności i bezpieczeństwa użytkowania.
Punkt 4.2 tej normy określa kluczowe zalecenia funkcjonalne, które muszą być spełnione, aby instalacja nie stanowiła zagrożenia dla życia mieszkańców. Dlaczego zatem dostęp do wiedzy o tym, jak bezpiecznie doprowadzić gaz do Twojej kuchni czy kotłowni, jest ukryty za płatną barierą?
Problem płatnego dostępu do przepisów bezpieczeństwa
Obecnie Polski Komitet Normalizacyjny (PKN) traktuje normy jak produkt rynkowy, sprzedając dostęp do nich za niemałe kwoty. Uważamy, że jest to sytuacja niedopuszczalna z kilku powodów:
Kupujesz lub sprzedajesz nieruchomość?
Uniknij kosztownych błędów! W 60 sekund odpowiedz na 5 prostych pytań, a my powiemy Ci, na co uważać!
Publikując poniższe wytyczne, przywracamy jawność standardom, które bezpośrednio chronią Twoje życie, zdrowie oraz mienie przed ryzykiem awarii gazowej.
1.1 W niniejszej normie określono ogólne zalecenia dotyczące projektowania, budowy, prób, odbioru i uruchomienia, użytkowania oraz obsługi i utrzymania instalacji gazowej; przewodów gazowych pomiędzy punktem dostawy gazu a złączem wlotowym do odbiornika gazu.
W niniejszej normie określono ogólne podstawowe zasady dotyczące instalacji gazowej.
Użytkownicy niniejszej Normy Europejskiej powinni być świadomi, że w krajach członkowskich CEN mogą istnieć bardziej szczegółowe normy krajowe i/lub przepisy. Niniejsza norma jest przeznaczona do stosowania łącznie z tymi krajowymi normami i/lub przepisami, które dotyczą wyżej wymienionych podstawowych zasad. W przypadku konfliktów dotyczących bardziej restrykcyjnych, w stosunku do wymagań niniejszej normy, wymagań w krajowych przepisach/regulacjach, krajowe przepisy są nadrzędne, co ilustruje CEN/TR 13737.
UWAGA 1: W CEN/TR 13737 zamieszczono:
Niniejsza norma jest stosowana do:
UWAGA 2: Odnośnie przemysłowych instalacji gazowych o maksymalnym ciśnieniu roboczym (MOP) powyżej 0,5 bar lubinstalacji o maksymalnym ciśnieniu roboczym (MOP) powyżej 5 bar; patrz prEN 15001-1.
Niniejsza norma nie zawiera szczegółowych zaleceń dotyczących układania podziemnych przewodów gazowych.
UWAGA 3: Więcej informacji o podziemnych przewodach gazowych; patrz EN 12007-1, EN 12007-2, EN 12007-3.
UWAGA 4: Więcej informacji o układach redukcji ciśnienia gazu; patrz EN 12279.
UWAGA 5: Więcej informacji o systemach pomiaru ilości gazu; patrz EN 1776.
1.2 Niniejsza norma jest stosowana do instalacji zaopatrywanych z systemów dystrybucyjnych gazu oraz ze zbiorników magazynowych skroplonych gazów węglowodorowych (LPG).
Nie dotyczy:
1.3 W niniejszej normie określenie „gaz” odnosi się do gazów palnych, które mają postać gazową w temperaturze 15 °C i pod ciśnieniem 1013,25 mbar. Gazy te, nawaniane ze względów bezpieczeństwa, są powszechnie określane jako: gaz sztuczny, gaz ziemny lub skroplone gazy węglowodorowe (LPG). Są również przyporządkowane do pierwszej, drugiej lub trzeciej rodziny gazów (patrz EN 437). W niniejszej normie wszystkie ciśnienia są ciśnieniami względnymi, o ile nie postanowiono inaczej.
Do stosowania niniejszego dokumentu są niezbędne podane niżej dokumenty powołane. W przypadku powołań datowanych ma zastosowanie wyłącznie wydanie cytowane. W przypadku powołań niedatowanych stosuje się ostatnie wydanie dokumentu powołanego (łącznie ze zmianami).
W niniejszym dokumencie są stosowane następujące terminy i definicje:
3.1.1 ciśnienie projektowe
ciśnienie, na którym opierają się obliczenia projektowe
3.1.2 ciśnienie robocze (OP)
ciśnienie w przewodach gazowych, w normalnych warunkach pracy
3.1.3 maksymalne ciśnienie robocze (MOP)
maksymalne ciśnienie, przy którym przewody gazowe mogą być użytkowane w normalnych warunkach pracy
3.1.4 maksymalne ciśnienie przypadkowe (MIP)
maksymalne ciśnienie, na jakie przewody gazowe mogą być narażone w ciągu krótkiego czasu, ograniczone przez urządzenia zabezpieczające
3.1.5 ciśnienie próby szczelności (TTP)
ciśnienie wytworzone w przewodach gazowych podczas próby szczelności
3.1.6 ciśnienie próby wytrzymałości (STP)
ciśnienie wytworzone w przewodach gazowych podczas próby wytrzymałości
3.2 Definicje dotyczące instalacji gazowej
3.2.1 przewody gazowe
układ rur gazowych wraz z wyposażeniem
UWAGA: Wyposażenie obejmuje na przykład: armaturę odcinającą, zawory, regulatory, gazomierze.
3.2.2 punkt dostawy gazu
miejsce w sieci gazowej, w którym gaz jest przekazywany do użytkownika
UWAGA 1: Może to być miejsce na armaturze odcinającej (np. na wyjściu ze zbiornika magazynującego LPG) lub na połączeniu z gazomierzem.
UWAGA 2: W niniejszej normie punkt dostawy gazu zazwyczaj jest określany przez operatora systemu dystrybucyjnego.
Może być zdefiniowany w krajowych przepisach i wytycznych.
3.2.3 instalacja gazowa
przewody gazowe od punktu dostawy gazu, kończące się na połączeniach wlotowych do odbiorników gazowych
UWAGA: Instalacja gazowa jest zwykle własnością klienta.
3.2.4 faliste przewody giętkie
faliste przewody podatne na ręczne formowanie łuków ograniczoną liczbę razy, które mogą być pokryte zewnętrzną osłoną rurową przez wytwórcę, w trakcie produkcji
3.2.5 przyłącze
przewód gazowy łączący gazociąg rozdzielczy z instalacją gazową w punkcie dostawy gazu
3.2.6 pion instalacyjny
pionowy odcinek instalacji gazowej o wysokości większej niż jedna kondygnacja budynku
3.2.7 poziom instalacyjny
zwykle poziomy odcinek instalacji gazowej
3.2.8 przestrzeń wentylowana
przestrzeń, w której następuje ciągła wymiana powietrza w sposób naturalny lub wymuszony mechanicznie
3.2.9 kanał
przestrzeń specjalnie zaprojektowana i wykonana do przejścia przyłączy budynku
PRZYKŁAD: Przyłącza budynku obejmują przewody gazowe, wodociągowe, kable elektryczne i telekomunikacyjne.
3.2.10 połączenie ekwipotencjalne
środki zapewniające, że metalowe przewody gazowe i inne metalowe części budynku mają ten sam potencjał elektryczny
UWAGA: Ze względów bezpieczeństwa połączenie ekwipotencjalne jest uziemione.
3.2.11 budynek mieszkalny
budynek, w którym znajduje się co najmniej jeden lokal mieszkalny bez obszarów przeznaczonych do prowadzenia działalności zawodowej lub pomieszczeń publicznie dostępnych
3.2.12 budynek użyteczności publicznej
budynek obejmujący głównie obszary publicznie dostępne
PRZYKŁAD: Takim budynkiem może być szkoła, szpital, kino, dworzec kolejowy lub sklep.
UWAGA: Nie wszystkie części budynku mogą być publicznie dostępne (np. sale operacyjne szpitali itp.).
3.2.13 budynek komercyjny
budynek obejmujący tylko obszary przeznaczone dla działalności zawodowej, z pominięciem zakładów produkcyjnych
PRZYKŁAD: Takim budynkiem może być biurowiec lub zakład naprawczy.
3.2.14 budynek wysoki
UWAGA: Aspekty projektowe odnoszą się do użytkowania budynku i wysokości odcinków przewodów.
3.3 Definicje dotyczące armatury odcinającej
3.3.1 armatura odcinająca
urządzenie przeznaczone do zamykania przepływu gazu w przewodzie gazowym
PRZYKŁAD: Tym urządzeniem może być ręcznie sterowany zawór.
3.3.2 armatura odcinająca odbiornik gazowy
armatura odcinająca dopływ gazu do odbiornika gazowego
3.4.1 połączenie
sposób łączenia elementów instalacji gazowej
3.4.2 połączenie gwintowane
połączenie, w którym gazoszczelność jest osiągana poprzez kontakt metalu z metalem wewnątrz gwintu, z zastosowaniem szczeliwa
3.4.3 połączenie mechaniczne
połączenie, w którym gazoszczelność uzyskuje się poprzez zaciskanie, z użyciem albo bez użycia uszczelki, i które może być demontowane oraz ponownie montowane
UWAGA Połączenie zaciskowe jest połączeniem mechanicznym, zwykle nie przeznaczonym do demontażu i ponownego montażu.
3.4.4 Definicje dotyczące połączeń zaciskowych (zaprasowywanych)
3.4.4.1 połączenie zaciskowe
połączenie, w którym szczelność jest uzyskiwana poprzez zastosowanie odpowiedniego przyrządu ściskającego kształtkę tworzącą połączenie lub rozciągającego rurę, by umożliwić utworzenie połączenia
3.4.4.2 połączenie zaciskowe rur miedzianych
połączenie zaciskowe, które uzyskiwane jest poprzez promieniową deformację końcówki kształtki w kierunku powierzchni rury i w którym uszczelnienie jest osiągnięte poprzez elastomerową uszczelkę typu „O-ring”
UWAGA 1: Niektóre rozwiązania mogą zawierać dodatkowe urządzenie wspomagające.
UWAGA 2: Przyrząd zaciskowy zawiera prasę i zestaw szczęk lub pierścieni.
3.4.4.3 połączenie zaciskowe rur wielowarstwowych lub z PEX
połączenie zaciskowe, które uzyskiwane jest poprzez wprowadzenie końcówki rury do wnętrza kształtki, a następnie mechaniczne dociśnięcie rury do korpusu kształtki
UWAGA: Ten sposób łączenia może być zrealizowany albo poprzez rozciągnięcie, a następnie promieniowe dociśnięcie rury do korpusu kształtki na skutek efektu pamięci kształtu materiałów PEX, albo poprzez osiowe lub promieniowe dociśnięcie tulei do zewnętrznej ścianki rury. Do uszczelnienia może być konieczne zastosowanie uszczelek elastomerowych typu „O-ring”.
3.4.5 połączenie zgrzewane elektrooporowo
połączenia elementów z polietylenu z zastosowaniem kształtek zawierających zintegrowany elektryczny element grzejny
3.4.6 połączenie zgrzewane doczołowo
połączenie elementów z polietylenu, w którym dwie końcówki rur są ogrzane i dociśnięte do siebie celem uzyskania bezpośredniego zgrzania bez konieczności stosowania odrębnej kształtki lub spoiwa
3.5.1 reduktor
urządzenie, które redukuje ciśnienie gazu do nastawionej wartości i utrzymuje je w określonym przedziale
3.5.2 gazomierz
przyrząd służący do pomiaru objętości gazu lub ilości energii
3.5.3 elastyczny przewód odbiornika
elastyczny element instalacji gazowej przeznaczony do wmontowania między sztywny koniec przewodu gazowego a króciec wlotowy odbiornika
3.5.4 złącze izolujące
element przeznaczony do przerwania ciągłości elektrycznej przewodu gazowego
3.5.5 rura osłonowa
rura ochraniająca, przez którą przechodzi przewód gazowy
3.5.6 odwadniacz
zbiornik, zamontowany w najniższej części przewodu gazowego, w którym jest gromadzona ciecz w celu jej usunięcia z instalacji
3.5.7 urządzenie zabezpieczające przed cofaniem się strumienia gazu
urządzenie zabezpieczające, działające przy pojawieniu się wstecznego przepływu gazu
3.5.8 rura upustowa
rura podłączona do urządzenia zabezpieczającego lub sterującego, przeznaczona do wypuszczania gazu do strefy bezpiecznej
3.6 Definicje dotyczące prób
3.6.1 próba wytrzymałości
określona procedura mająca na celu sprawdzenie czy przewody gazowe spełniają wymagania dotyczące wytrzymałości mechanicznej
3.6.2 próba szczelności
określona procedura mająca na celu sprawdzenie czy przewody gazowe spełniają wymagania dotyczące szczelności
3.6.3 próba przydatności do użytkowania
uproszczona próba mająca na celu sprawdzenie czy gaz może być wprowadzony do przewodów gazowych po raz pierwszy lub ponownie
UWAGA: Zwykle próba ta jest przeprowadzana przy ciśnieniu roboczym gazu, z zastosowaniem odpowiednich metod (pomiar gazomierzem, użycie płynu do wykrywania nieszczelności lub aparatury pomiarowej itp.).
3.6.4 płyn do wykrywania nieszczelności
specjalnie przygotowany środek pianotwórczy dający, po naniesieniu na element przewodu gazowego, wyraźne wskazania obecności nieszczelności
3.7 Definicje dotyczące odbioru i uruchomienia, użytkowania oraz utrzymania
3.7.1 napełnianie gazem
operacja zastąpienia powietrza lub gazu obojętnego, znajdującego się w przewodach gazowych, gazem rozprowadzanym
3.7.2 usuwanie gazu
operacja bezpiecznego usuwania gazu (zwykle powietrza lub gazu obojętnego) z przewodów gazowych i zastąpienia go rozprowadzanym gazem lub proces odwrotny
3.7.3 odbiór i uruchomienie
czynności przeprowadzone w celu przekazania instalacji gazowej do użytkowania
3.7.4 osoba kompetentna
osoba, która została przeszkolona, posiada doświadczenie i odpowiednie uprawnienia do przeprowadzania czynności dotyczących systemów dostawy gazu lub instalacji gazowych
UWAGA: Sposób uzyskania uprawnień jest określony w przepisach każdego kraju.
3.7.5 osoba upoważniona
osoba kompetentna, którą wyznaczono do wykonania określonego zadania związanego z przewodami gazowymi
3.8.1 Definicje dotyczące spajania
3.8.1.1 spajanie
połączenie dwóch lub więcej części, z wykorzystaniem ciepła i ciśnienia lub ich kombinacji, w sposób zapewniający ciągłość materiału. Jako spoiwo może być wykorzystany metal o temperaturze topnienia zbliżonej do temperatury materiałów przewidzianych do spajania
3.8.1.2 spawanie
spajanie obejmujące lokalne topnienie, bez stosowania docisku i z/bez dodatku metalu spoiwa
3.8.1.3 spawanie łukowe
spawanie, w którym ciepło do jego przeprowadzenia jest uzyskiwane z łuku elektrycznego
3.8.1.4 spawanie gazowe
spawanie, w którym ciepło do jego przeprowadzenia jest uzyskiwane ze spalania paliwa i tlenu
3.8.1.5 spawanie acetylenowo-tlenowe
spawanie gazowe, w którym paliwem gazowym jest acetylen
3.8.2 Definicje dotyczące lutowania miękkiego i twardego
3.8.2.1: lutowanie miękkie i twarde
operacje, przy których części metalowe są łączone poprzez kapilarne oddziaływanie metalu spoiwa w stanie ciekłym, w temperaturze topnienia niższej niż temperatura topnienia materiału części przewidzianych do łączenia i pokrywanie łączonego(-ych) metalu(-i ), który(-e) nie uczestniczy(-ą) w tworzeniu połączenia
3.8.2.2 lutowanie twarde
łączenie za pomocą kapilarnego oddziaływania metalu spoiwa o temperaturze topnienia wyższej niż 450 °C
3.8.2.3 lutowanie miękkie
łączenie za pomocą kapilarnego oddziaływania metalu spoiwa posiadającego temperaturę topnienia niższą niż 450 °C
4.1 Postanowienia ogólne
4.1.1 Każda osoba, która jest odpowiedzialna za projektowanie przewodów gazowych powinna być osobą kompetentną.
4.1.2 Projektant przewodów gazowych powinien dostarczyć informacje na temat projektu oraz lokalizacji przewodów gazowych osobom odpowiedzialnym za ich wykonanie.
4.1.3 Instalacja gazowa powinna być zaprojektowana przy założeniu tylko jednego punktu dostawy gazu. W wyjątkowych przypadkach, gdy instalacja może być zasilana z więcej niż jednego punktu dostawy gazu, należy wdrożyć system kontroli lub procedurę użytkowania celem zapewnienia, że zawsze tylko jeden punkt dostawy gazu jest czynny.
4.1.4 Przewody gazowe powinny być tak zaprojektowane i wykonane, aby istniała możliwość przeprowadzenia prób i usuwania gazów.
4.1.5 Dobór materiałów na przewody gazowe powinien uwzględniać wymagania 4.3 odnośnie do lokalizacji,
4.4 odnośnie zabezpieczenia przed pożarem oraz, jeżeli jest to niezbędne, 4.6 dotyczące urządzeń zabezpieczających.
4.1.6 Wszystkie części metalowe przewodów gazowych nie chronione katodowo lub odizolowane elektrycznie, powinny mieć ten sam potencjał elektryczny.
UWAGA: Połączenie ekwipotencjalne może być przedmiotem regulacji krajowych.
4.1.7 Szczególną uwagę należy zwrócić na projektowanie przewodów gazowych oraz dobór materiałów na terenach narażonych na ruchy gruntu, na przykład powodowane pracami górniczymi lub zakłóceniami sejsmicznymi.
4.1.8 Przewody gazowe zawierające połączenia i uszczelnienia należy zaprojektować uwzględniając oczekiwany okres użytkowania budynku lub pierwszy przypuszczalny remont przewodów gazowych.
UWAGA: Jako bazowy jest przyjmowany okres 50 lat.
4.1.9 Przewody gazowe należy zaprojektować i wykonać tak, aby ułatwiało to ich utrzymanie.
4.2 Dobór elementów składowych
4.2.1 Elementy składowe przewodów gazowych powinny odpowiadać wymaganiom odpowiednich Norm
Europejskich lub krajowych dotyczących stosowania gazu w budynkach. Rury miedziane powinny być zgodne z EN 1057. Minimalna grubość ścianki rur miedzianych powinna być właściwa dla wybranych metod łączenia.
4.2.2 Elementy składowe przewodów gazowych powinny być odpowiednie dla:
UWAGA: Szczególną uwagę należy zwrócić na siarkowodór, zawartość wody, zawartość pyłu oraz punkt rosy wody/węglowodoru, które mogą wymagać dostosowania materiałów, odwadniania w najniższych punktach oraz filtracji.
4.2.3 Reduktory i gazomierze powinny być odpowiednie do zakresu strumieni przepływów i ciśnień, które będą występować w trakcie użytkowania.
4.2.4 Typ, liczba i wytrzymałość wsporników przewodów gazowych powinna być odpowiednia do materiałów, z których są wykonane przewody gazowe.
UWAGA: Grubości ścianek i materiał, metody łączenia oraz procedura próby ciśnieniowej mogą również wpływać na wymagania dotyczące rozmieszczenia i wytrzymałości wsporników.
4.3 Lokalizacja
4.3.1 Lokalizacja przewodów gazowych powinna minimalizować ryzyko uszkodzenia spowodowanego np. oddziaływaniem mechanicznym, ekspozycją na promieniowanie UV, przyspieszoną korozją, działaniem chemicznym, ekstremalnymi temperaturami, wyładowaniami atmosferycznymi, lub należy przedsięwziąć dodatkowe środki bezpieczeństwa. Patrz także 4.4 i 4.6.
4.3.2 Trasa i lokalizacja przewodów gazowych zewnętrznych, podziemnych lub wbudowanych w strukturę budynku powinna być taka, aby zminimalizować uszkodzenia powodowane przez stronę trzecią oraz aby ruchy gruntu lub budynku nie mogły prowadzić do uszkodzenia.
4.3.3 Wskazane jest, aby trasa przewodów gazowych w budynkach była zlokalizowana w przestrzeniach wentylowanych. Wentylacja powinna umożliwiać bezpieczne rozrzedzenie małych ilości gazu z nieszczelności, z uwzględnieniem gęstości gazu (cięższy od powietrza, np. LPG lub lżejszy od powietrza, np. gaz ziemny). Tam, gdzie brak możliwości uzyskania odpowiedniej wentylacji, należy stosować inne rozwiązania, np. wentylowane rury ochronne lub kanały, łączone poprzez spawanie, lutowanie twarde lub bez połączeń, lub z wypełnioną materiałami obojętnymi przestrzenią międzyrurową itp.
4.3.4 Trasa przewodów gazowych powinna być możliwie najkrótsza, a liczba połączeń ograniczona do minimum. Zawsze należy unikać ukośnego prowadzenia przewodów.
Jeżeli przewody gazowe są zakryte, to należy zwrócić szczególną uwagę na sposób ich wykonania i ochronę przewodów gazowych przed korozją.
4.3.5 Położenie przewodów gazowych w stosunku do innych instalacji technicznych powinno być takie, aby przewody gazowe mogły prawidłowo spełniać funkcje i być bezpiecznie użytkowane. Przewody gazowe nie powinny być prowadzone w pobliżu przewodów wysokiego napięcia ani instalacji gorącej lub zimnej wody. Nie powinny również być poddawane drganiom, chyba, że zostaną zastosowane specjalne środki zapobiegawcze.
UWAGA: Zaleca się, aby przewody gazowe nie przechodziły przez pomieszczenia o innym przeznaczeniu, takie jak szyby wind, szyby zsypowe śmieci, transformatorownie, piony kanalizacyjne i schrony, chyba że zostaną zastosowane specjalne środki ostrożności.
4.3.6 Jeżeli zmiany temperatury i ruchy budynku mogą prowadzić do powstania znacznych naprężeń w przewodach gazowych, należy zastosować odpowiednie rozwiązania uwzględniające przemieszczanie się przewodów gazowych.
4.3.7 Projektując przewody gazowe należy uwzględnić skutki wyładowań atmosferycznych.
4.3.8 Jeżeli rozprowadzany gaz jest wilgotny lub cechuje go niska prężność par, przewody gazowe powinny być zabezpieczone przed przemarzaniem i/lub kondensacją, a w nisko położonych punktach powinny być montowane odwadniacze.
4.4 Zabezpieczenie przed pożarem
Projektant powinien rozpatrzyć możliwość wybuchu pożaru w budynku z instalacją gazową, który może spowodować uszkodzenie konstrukcji budynku i w rezultacie przerwanie lub uszkodzenie przewodów instalacji. Celem projektu powinno być zminimalizowanie prawdopodobieństwa wybuchu lub znacznego nasilenia się pożaru.
Cel projektu można osiągnąć na przykład poprzez zastosowanie co najmniej jednego z następujących rozwiązań:
UWAGA 1: Należy odnieść się do krajowej legislacji i przepisów.
UWAGA 2: W Załączniku A podano przykłady dwóch procedur (A i B) dotyczących badań odporności elementów przewodów gazowych i ich połączeń na wysokie temperatury.
4.5 Wymiarowanie
4.5.1 Wymiary przewodów gazowych należy tak dobrać, żeby ciśnienie na wlocie do wszystkich odbiorników gazowych było odpowiednie dla ich bezpiecznego i efektywnego użytkowania. Ciśnienie na wlocie do odbiorników gazowych, które odpowiada dyrektywie w kwestii zasadniczych wymagań dla urządzeń spalających paliwa gazowe, powinno być zachowane w granicach określonych w EN 437.
UWAGA: Należy przeprowadzić konieczne obliczenia maksymalnego przepływu, razem z każdym przewidywalnym wzrostem obciążenia. Przepływ maksymalny nie koniecznie jest równy sumarycznemu przepływowi gazu do wszystkich odbiorników.
4.5.2 Prędkość przepływu gazu w przewodach gazowych nie powinna mieć znaczącego wpływu na te przewody, np. z uwagi na erozję. Nie powinna także powodować uciążliwości z powodu hałasu. W przypadku wystąpienia dużych prędkości przepływu gazu, należy rozpatrzyć zastosowanie filtrów gazu i materiałów odpornych na erozję oraz ochronę przed przenoszeniem się hałasu.
4.5.3 Podczas projektowania instalacji gazowej oraz przy doborze gazomierzy i reduktorów, należy uwzględnić następstwa spowodowane uruchamianiem i wyłączaniem odbiorników (np. nagłe zmiany ciśnienia i przepływu).
4.5.4 Należy rozważyć zmiany ciśnienia spowodowane wysokością budynku, zwłaszcza w przewodach gazowych niskiego ciśnienia.
UWAGA: Można posłużyć się następującym wzorem:
∆p = K (1 – d) ∆H
gdzie:
K: stała równa 0,123 milibar na metr;
∆p: zmiana ciśnienia spowodowana wysokością, w milibarach;
∆H: zmiana wysokości, w metrach, (może być ujemna, gdy rura prowadzi na niższy poziom);
d: gęstość względna gazu do powietrza (wielkość bezwymiarowa).
4.5.5 Użytkowanie odbiorników gazowych i urządzeń (np. sprężarek) nie powinno niekorzystnie oddziaływać na bezpieczną eksploatację przewodów gazowych i reduktorów oraz na dokładność systemu pomiarowego.
4.5.6 Gazomierze służące do rozliczeń, obejścia gazomierzy i reduktory należy dobierać po uzgodnieniu z dostawcą gazu/operatorem systemu dystrybucyjnego/dostawcą LPG.
4.6 Urządzenia zabezpieczające
4.6.1 Jeżeli został zamontowany zawór upustowy, to gaz należy wypuszczać do strefy bezpiecznej, zwykle na zewnątrz budynku.
UWAGA: Urządzenia zabezpieczające można wbudować w reduktory.
Jeżeli jest zainstalowana rura upustowa, to powinna ona mieć takie wymiary, aby nie pogorszyć warunków bezpieczeństwa działania urządzenia zabezpieczającego. Zakończenia rur upustowych powinny być zabezpieczone przed przedostawaniem się obcych substancji (takich jak pył, woda, ziemia, śnieg).
4.6.2 Przewody gazowe należy tak zaprojektować, aby powietrze, tlen lub inne gazy używane razem z paliwem gazowym nie mogły przedostać się do przewodów gazowych. Może to być związane z koniecznością zastosowania urządzenia zabezpieczającego przed cofaniem się strumienia gazu.
4.6.3 Jeżeli tak wynika z oceny ryzyka, należy zainstalować dodatkowe zabezpieczenie w celu ochrony przed skutkami uszkodzenia jakiegokolwiek elementu przewodów gazowych.
UWAGA: Może to być urządzenie zabezpieczające (na przykład przed wzrostem temperatury lub wzrostem przepływu) lub środek ochrony biernej (np. obudowanie przewodów gazowych).
Liczbę, lokalizację i wielkość urządzenia(-ń) zabezpieczającego(-ych) przed wzrostem przepływu należy oszacować i zoptymalizować w trakcie projektowania, aby umożliwić ich uaktywnienie podczas uszkodzenia elementu przewodów gazowych, uwzględniając dopuszczalne lokalne spadki ciśnienia. Ten proces powinien opierać się na dokładnych wartościach spadku ciśnienia podanych przez producentów systemu/elementu, np. w szczegółowych zaleceniach dotyczących projektowania.
5.1 Instalowanie
5.1.1 Każda osoba, która montuje przewody gazowe, powinna być osobą kompetentną.
5.1.2 Wykonanie instalacji gazowej powinno uwzględniać cele projektowania zawarte w Rozdziale 4.
5.1.3 Podczas wykonywania instalacji należy zwrócić uwagę na zabezpieczenie przed przedostawaniem się do przewodów gazowych obcych substancji (np. zanieczyszczeń, wody, topnika, pozostałości po piaskowaniu, oleju stosowanego przy nacinaniu gwintów). Obce materiały, które dostały się do wnętrza przewodów gazowych, należy usunąć.
UWAGA: Olej stosowany przy nacinaniu gwintów może oddziaływać na ich uszczelnienia.
5.1.4 Otwarte końce przewodów gazowych i armatury należy zaślepić za pomocą odpowiednich elementów.
5.1.5 Przewody gazowe instalowane nad ziemią powinny być odpowiednio podparte (patrz 4.2.4).
5.1.6 Przewody gazowe należy zabezpieczyć przed uszkodzeniem (patrz 4.3.1).
5.1.7 Metalowe przewody gazowe prowadzone nad ziemią powinny być – wszędzie tam, gdzie jest to wskazane – zabezpieczone przed skutkami wyładowań atmosferycznych.
5.1.8 Jeżeli złącze izolujące jest stosowane w celu elektrycznego oddzielenia przewodów gazowych znajdujących się wewnątrz budynku od przewodów gazowych umieszczonych pod ziemią, to nie należy go montować w części podziemnej przewodów gazowych.
5.1.9 Metalowe przewody gazowe powinny mieć zapewnioną ciągłość elektryczną lub mieć ten sam potencjał elektryczny (patrz 4.1.6).
UWAGA: Połączenie ekwipotencjalne może być przedmiotem regulacji krajowych.
5.1.10: Jeżeli przewody gazowe można pomylić z innymi przewodami rurowymi znajdującymi się w sąsiedztwie, to przewody gazowe należy znakować zgodnie z obowiązującymi przepisami lub normą.
UWAGA: Kolor żółty jest charakterystyczny dla instalacji gazowej.
5.1.11 Przewody gazowe powinny być tak zamontowane, aby nie wywoływały dodatkowych naprężeń w gazomierzach i pozostałym wyposażeniu oraz na odwrót.
5.1.12 Każde nowe połączenie nie powinno osłabiać istniejących przewodów gazowych.
UWAGA: Spawanie lub lutowanie miękkie i twarde nie powinno być prowadzone w bezpośrednim sąsiedztwie połączeń opartych na uszczelnieniach elastomerowych lub w sąsiedztwie rur polimerowych, gdzie wytwarzane ciepło może prowadzić do ich uszkodzenia, jeżeli nie zostały podjęte odpowiednie środki zabezpieczające.
5.2 Metody łączenia przewodów
5.2.1 Połączenia gwintowe
5.2.1.1: Połączenia gwintowe przewodów gazowych powinny być zgodne z EN 10226-1 lub EN 10226-2.
UWAGA: W niektórych krajach mogą być zabronione połączenia gwintowe typu stożek-stożek. Połączenia gwintowe rur stalowych są dopuszczone tylko do średnicy DN 50 włącznie.
5.2.1.2: Połączenia gwintowe nie powinny być wykonywane za pomocą gwintowników odpowiadających różnym normom.
5.2.1.3: Rurowe kształtki gwintowane powinny być zgodne z EN 10242 (żeliwo ciągliwe) lub z EN 10241 (stal), lub z EN 1254-4 (miedź i stopy miedzi).
5.2.1.4 Szczeliwa powinny być zgodne z EN 751 Część od 1 do 3. Szczeliwa powinny być używane w połączeniach gwintowych i stosowane w rurowych kształtkach gwintowanych zgodnie z instrukcjami producenta szczeliwa. Szczeliwa nie powinny być stosowane w przewodach gazowych, które mogą być poddane oddziaływaniu niższych lub wyższych temperatur niż te określone w instrukcjach producenta.
UWAGA: W niektórych krajach wybór rodzajów szczeliw może być ograniczony.
5.2.2 Połączenia spawane, lutowane twarde i miękkie oraz zgrzewane
Połączenia tego typu mogą być wykonywane tylko przez osoby kompetentne.
UWAGA 1: Załącznik C zawiera przewodnik dotyczący tych metod łączenia.
UWAGA 2: Lutowanie miękkie może być w niektórych krajach zabronione.
5.2.3 Połączenia mechaniczne
5.2.3.1 Połączenia mechaniczne powinny być zgodne z odpowiednimi normami.
UWAGA: Tymi normami są:
5.2.3.2 : Połączenia mechaniczne należy umieszczać w przestrzeniach wentylowanych (patrz 4.3.3) oraz dostępnych.
5.2.3.3: Połączenia mechaniczne stosowane w przewodach gazowych powinny być odporne na siły działające na nie np. na rozciąganie, zginanie, skręcanie.
5.2.4 Połączenia zaciskowe
5.2.4.1 Postanowienia ogólne
5.2.4.1.1 Połączenia zaciskowe powinny odpowiadać odpowiednim normom.
5.2.4.1.2 Połączenia tego typu powinny wykonywać tylko osoby po specjalistycznym przeszkoleniu.
5.2.4.1.3 Zaciskanie należy traktować jako pełny proces, w którym integralność wykonanego połączenia jest związana z odpowiednim doborem rury, kształtki i jej uszczelnienia typu „O-ring” lub tulei zewnętrznej, jak również od prawidłowego doboru narzędzia zaciskowego i związanych z nim części, takich jak szczęki lub kołnierze.
5.2.4.1.4 Połączenia zaciskowe należy umieszczać w przestrzeniach wentylowanych oraz dostępnych.
5.2.4.1.5 Połączenia zaciskowe stosowane w przewodach gazowych powinny być odporne na siły działające na nie np. rozciąganie, zginanie, skręcanie.
UWAGA: Niektóre kraje mogą wprowadzać ograniczenia ciśnienia przy stosowaniu połączeń zaciskowych.
5.2.4.2 Połączenia zaciskowe rur miedzianych
5.2.4.2.1 Profil i wielkość szczęk lub kołnierzy przyrządu zaciskowego powinny być dostosowane do profilu i wielkości kształtki przeznaczonej do zaciskania.
5.2.4.2.2 Przyrząd zaciskowy powinien być taki, aby rozpoczęty cykl zaciskania nie mógł zostać przerwany przed zakończeniem cyklu. Zakończenie następuje, gdy kształtka całkowicie zawiera się w szczękach lub kołnierzach przyrządu zaciskowego. Dopuszcza się przerwanie cyklu zaciskania w przypadku zagrożenia bezpieczeństwa operatora obsługującego przyrząd. W przypadku przerwania cyklu przed zakończeniem zaciskania, połączenie i kształtkę należy odrzucić, a proces powtórzyć w całości.
UWAGA: W Załączniku D.1 podano wytyczne dotyczące metody łączenia (patrz również prEN 1254-7 i prEN 14905).
5.2.4.3 Połączenia zaciskowe rur wielowarstwowych oraz z PEX
Powinny być zgodne lub być kompatybilne z całym systemem dostarczanym przez producenta.
UWAGA: W Załączniku D.2 podano wytyczne dotyczące metody łączenia.
5.2.5 System łączenia falistych przewodów rurowych giętkich ze stali nierdzewnej
Połączenia tego typu powinny wykonywać tylko osoby po specjalistycznym przeszkoleniu.
UWAGA: W Załączniku E podano wytyczne dotyczące metody łączenia (patrz również EN 15266).
5.3 Przejścia przez ściany i stropy
5.3.1 Przewody gazowe łącznie z rurami osłonowymi nie powinny negatywnie wpływać na konstrukcję budynku, np. na jego wytrzymałość mechaniczną, ognioodporność oraz izolację termiczną i dźwiękową.
5.3.2 Rury osłonowe powinny szczelnie przylegać do struktury budynku.
5.3.3 Rur nie należy instalować w pustych przestrzeniach ścian. Rury przechodzące przez puste przestrzenie w ścianach i stropach należy umieszczać w rurze osłonowej, której co najmniej jeden koniec jest otwarty.
5.3.4 Rury przechodzące przez stropy lub ściany powinny być prowadzone najkrótszą drogą.
5.3.5 Rury osłonowe należy wykonywać z materiału odpornego na korozję i nie przepuszczającego gazu.
5.4 Korozja
5.4.1 Metalowe przewody gazowe należy, jeżeli jest to konieczne, zabezpieczyć przed korozją.
UWAGA: Metalowe przewody gazowe można owinąć powłoką ochronną, pomalować lub powlec, lub, jeżeli są ułożone w ziemi, można wyposażyć w ochronę katodową, w tym przypadku należy korzystać z EN 12007-1 i EN 12007-3. Dopuszcza się stosowanie rur z powłoką galwaniczną, mogą one jednak wymagać dodatkowego zabezpieczenia.
5.4.2 Metalowe przewody gazowe należy pokryć lub elektrycznie izolować w punktach styku z innymi elementami metalowymi, gdzie może wystąpić korozja galwaniczna.
5.5 Armatura odcinająca
5.5.1 Kurki kulowe ręcznie sterowane oraz kurki stożkowe z zamkniętym dnem do DN 50 powinny spełniać wymagania EN 331.
5.5.2 Pozycje otwarcia i zamknięcia kurków ręcznie sterowanych powinny być czytelnie oznakowane.
5.5.3 Armatura odcinająca powinna być umieszczona w punkcie wejścia rury gazowej do budynku lub w jego pobliżu, w dostępnym miejscu (patrz również 5.5.4). W budynkach wielokondygnacyjnych, armatura odcinająca powinna być zlokalizowana w instalacji na zewnątrz budynku, w dostępnym miejscu. W budynkach użyteczności publicznej lub w budynkach komercyjnych należy rozważyć zastosowanie takiego rozwiązania.
5.5.4 Armatura odcinająca powinna być dostępna zawsze, kiedy jest to potrzebne, dla dostawcy gazu, służb ratunkowych w razie awarii i dla klienta. Jeśli jest to konieczne, należy podjąć odpowiednie środki zaradcze, aby zapobiec nieodpowiedniemu użytkowaniu armatury odcinającej.
5.5.5 Zaleca się zamontowanie armatury odcinającej w taki sposób, aby można było zamknąć przepływ gazu w instalacji gazowej lub w jej części, jeżeli zajdzie taka potrzeba.
UWAGA: Jeżeli poziom instalacyjny zasila kilka pionów, wówczas armatura odcinająca powinna być zainstalowana u podstawy każdego pionu. Jeżeli pion instalacyjny zasila kilka poziomów instalacyjnych, wówczas armatura odcinająca powinna być zainstalowana na początku każdego poziomu.
5.5.6 Indywidualne systemy instalacji gazowej należy wyposażyć w armaturę odcinającą.
Jeżeli jest zamontowany gazomierz, to armaturę odcinającą należy zainstalować przed gazomierzem.
Jeżeli reduktor jest zamontowany przed gazomierzem, to armaturę odcinającą należy zainstalować przed reduktorem.
5.5.7 Jeżeli istnieje możliwość popełnienia pomyłki, to indywidualną armaturę odcinającą oraz gazomierze należy oznakować w celu umożliwienia identyfikacji zasilanej instalacji gazowej.
5.5.8 Powinno być możliwe zamknięcie przepływu gazu w przewodzie gazowym zasilającym każdy odbiornik gazowy.
5.5.9 Przewody gazowe należy tak zamocować, aby normalne użytkowanie armatury odcinającej nie powodowało nadmiernych naprężeń przewodu gazowego.
5.6 Reduktory i gazomierze
5.6.1 Gazomierze i związane z nimi urządzenia korekcyjne należy tak zainstalować, aby zapewnić dokładność pomiaru w całym zakresie przepływu.
5.6.2 Reduktory i gazomierze należy instalować w przestrzeniach wentylowanych i zabezpieczyć przed czynnikami, które mogłyby je uszkodzić lub spowodować ich wadliwe działanie, tj. korozją, wibracjami, uderzeniami, zmianami temperatury i wandalizmem. W przypadku zainstalowania gazomierzy i reduktorów w ogólnodostępnych częściach wewnątrz wielokondygnacyjnych budynków, powinny one być:
5.6.3 Reduktor i gazomierz powinny być dostępne.
5.6.4 Wskazania gazomierza powinny być dostępne do odczytu.
5.6.5 Obejście gazomierza służącego do rozliczeń powinno być instalowane tylko w uzgodnieniu z dostawcą gazu.
5.6.6 Jeżeli jest to wymagane, układ reduktora powinien spowodować zamknięcie przepływu gazu, gdy ciśnienie na jego wylocie osiągnie nastawioną minimalną wartość.
Układ reduktora należy tak zaprojektować, by zapobiegał przekroczeniu nastawionej maksymalnej wartości ciśnienia za reduktorem. Wymaganie to nie odnosi się do reduktorów, w których ciśnienie wlotowe jest równe 100 mbar lub niższe.
5.7 Elastyczne przewody odbiorników gazu
5.7.1 Elastyczne przewody odbiorników gazu powinny mieć zamontowane na stałe końcówki złączne.
Elastyczne przewody odbiorników gazu powinny odpowiadać odpowiednim normom, na przykład EN 14800, EN 1762 lub prEN 1763. To wymaganie nie odnosi się do przewodów elastycznych, używanych do odbiorników o małym poborze gazu, stosowanych w laboratoriach, np. do palników Bunsena.
5.7.2 Tam gdzie końcówka złączna jest tak zaprojektowana, by zapewnić szybkie połączenie i rozłączenie elastycznego przewodu odbiornika gazu, to końcówka ta powinna być samouszczelniająca i powinna zapobiegać wypływowi gazu od strony zasilania. Złączkę należy tak zaprojektować, aby uniemożliwić przypadkowe rozłączenie i nieprawidłowy jej montaż.
6.1 Postanowienia ogólne
6.1.1 Nowe przewody gazowe lub przewody istniejące, poddane czynnościom opisanym w 8.5, powinny być oddane do użytkowania tylko wówczas, gdy próby określone w Rozdziale 6 zostaną przeprowadzone pomyślnie.
6.1.2 Próbom należy poddać całą instalację lub jej poszczególne części.
6.1.3 Przed rozpoczęciem próby przewodów gazowych należy zaślepić ich otwarte końce. Elementy używane do zaślepiania przewodów gazowych powinny wytrzymać ciśnienie próby. Na ogół nie zaleca się traktowania armatury odcinającej, znajdującej się w położeniu zamknięcia, jako w pełni szczelnej.
6.1.4 Próby powinna przeprowadzić osoba upoważniona, która bierze odpowiedzialność za ich wykonanie.
6.1.5 Próby przeprowadzane zgodnie z Rozdziałem 6 należy udokumentować protokółem sporządzonym przez osobę upoważnioną. Protokół powinien umożliwić jednoznaczne zidentyfikowanie badanego odcinka przewodu gazowego. Zaleca się, aby w protokóle była podana data, rodzaj przeprowadzonej próby, odczyty z pomiarów (czas trwania próby, ciśnienie, temperatura itp.) oraz uzyskane wyniki.
6.1.6 W przypadku negatywnych wyników próby, należy zlokalizować nieszczelności za pomocą odpowiednich środków, na przykład stosując odpowiedni płyn do wykrywania nieszczelności (patrz 8.4.3). Wadliwe części przewodów gazowych powinny być wymienione lub naprawione. Po usunięciu nieszczelności próbę należy powtórzyć, do czasu uzyskania pozytywnych wyników.
UWAGA: W przypadku elementów ze stali nierdzewnej, stężenie Cl- w płynie do wykrywania nieszczelności powinno być poniżej 30 mg/l.
6.2 Zalecenia dotyczące bezpieczeństwa osób oraz mienia podczas przeprowadzania prób
6.2.1 Procedura przeprowadzania próby nie powinna powodować zagrożenia dla ludzi i mienia.
6.2.2 Przed rozpoczęciem próby, osoba upoważniona, powinna mieć pełną wiedzę o przewodach gazowych oraz powinna zweryfikować ważność informacji dotyczących przewodów gazowych. Osoba upoważniona powinna zapewnić, lub mieć certyfikaty lub dokumenty potwierdzające, że przewody gazowe zostały wykonane zgodnie wymaganiami aktualnych przepisów i regulacji prawnych oraz zgodnie z wymaganiami projektu.
6.2.3 W zależności od przyjętego ciśnienia próby, rodzaju zastosowanych połączeń oraz lokalizacji przewodów gazowych, osoba upoważniona do przeprowadzania prób z użyciem płynu pod ciśnieniem powinna ocenić czy konieczne jest uprzednie przeprowadzenie badań nieniszczących.
6.2.4 Jeżeli jest to konieczne, osoba upoważniona powinna zastosować środki sygnalizujące, że próba jest w toku. Wszystkie miejsca uznane za niebezpieczne powinny być oznakowane, a dostęp do nich uniemożliwiony.
6.2.5 Ciśnienie próby nie powinno przekroczyć ciśnienia, które mogą wytrzymać przewody gazowe. Na czas próby, jeżeli jest to konieczne, należy odłączyć lub odciąć odbiorniki gazowe.
6.2.6 Należy unikać wszelkich gwałtownych wzrostów ciśnienia wewnątrz przewodów gazowych poddawanych próbie.
6.3.1 Stosowane płyny
Płynem stosowanym podczas prób powinien być jeden z następujących płynów:
6.3.2 Zastosowanie gazu obojętnego
Jeżeli do próby jest używany gaz obojętny z butli pod ciśnieniem, to należy przedsięwziąć środki ostrożności, aby ciśnienie wewnątrz przewodów gazowych nie przekroczyło ściśle określonego ciśnienia próby.
6.3.3 Zastosowanie gazu, który ma być rozprowadzany
Jeżeli zastosowanie powietrza lub gazu obojętnego nie jest wskazane ze względów praktycznych do przeprowadzenia próby szczelności przewodów gazowych ciśnieniem roboczym, to może być dopuszczony jako płyn do próby gaz, przewidziany do rozprowadzenia pod warunkiem, że wszystkie połączenia są łatwo dostępne. Jeżeli bezpośrednio po próbie nie następuje przekazanie do użytkowania, to gaz przewidziany do rozprowadzenia należy usunąć z przewodów, które powinny być zaślepione.
6.4 Warunki przeprowadzania prób
Temperatura czynnika próbnego i ciśnienie atmosferyczne mogą wpływać na wyniki mierzonych ciśnień podczas próby wytrzymałości i próby szczelności. Wahania tych parametrów należy brać pod uwagę oceniając wyniki prób.
6.5 Próba wytrzymałości
6.5.1 Jeżeli ma być przeprowadzona próba wytrzymałości, to powinna być zgodna z 6.5.2 do 6.5.6.
6.5.2 Ciśnienie próby wytrzymałości jest funkcją MOP, jak podano w Tablicy 1.
Tablica 16.5.3 Próba wytrzymałości może być przeprowadzana równocześnie z próbą szczelności, z użyciem tego samego czynnika i przy tym samym ciśnieniu.
6.5.4 Jeżeli próba wytrzymałości nie jest łączona z próbą szczelności, to próba wytrzymałości powinna być przeprowadzona wcześniej.
6.5.5 Jeżeli próba wytrzymałości nie jest łączona z próbą szczelności, to powinna ona trwać przez okres wymagany do potwierdzenia, za pomocą odpowiednich środków, że nie nastąpiło pęknięcie przewodów gazowych.
6.5.6 Całe wyposażenie zintegrowane z przewodami gazowymi, takie jak reduktory, gazomierze, armatura odcinająca, urządzenia zabezpieczające, które nie jest zdolne wytrzymać przyjętego ciśnienia próby, powinno być odłączone przed próbą. W takim też przypadku zdemontowane wyposażenie należy zastąpić odcinkiem przewodu gazowego lub częściami przewodu usytuowanymi przed lub za zdemontowanym elementem, które należy zaślepić i poddać próbie oddzielnie. Odbiorniki gazowe należy odłączyć zanim próba wytrzymałości zostanie wykonana.
6.6 Próba szczelności
6.6.1 Wszystkie przewody gazowe wymienione w 6.1.1 należy poddać próbie szczelności.
6.6.2 Próbę szczelności należy przeprowadzić pod ciśnieniem:
W przypadku przewodów gazowych o MOP równym 0,1 bar lub mniejszym, ciśnienie próby szczelności nie powinno być wyższe niż 150 mbar.
6.6.3 Próba szczelności powinna być przeprowadzona w miejscu posadowienia przewodów gazowych z wszystkimi połączeniami łatwo dostępnymi i niczym niepokrytymi.
6.6.4 Próbę szczelności należy rozpocząć po ustabilizowaniu się temperatury czynnika próbnego.
6.6.5 Brak nieszczelności należy zweryfikować poprzez brak różnicy pomiędzy ciśnieniem zmierzonym na początku i na końcu próby, którego nie można uzasadnić zmianami temperatury płynu próbnego, ciśnienia atmosferycznego i temperatury otoczenia w trakcie próby.
6.6.6 Zastosowany manometr powinien mieć czułość dostosowaną do wartości mierzonych ciśnień.
6.6.7 W celu przeprowadzenia próby krótkich przewodów gazowych obejmujących do 3 połączeń, które powinny być dostępne, dopuszcza się skontrolowanie braku nieszczelności innymi sposobami niż pomiar ciśnienia.
6.6.8 Czas trwania próby powinna ustalić osoba upoważniona, odpowiedzialna za jej przeprowadzenie. Powinien on być dłuższy niż minimalny czas progowy, kompatybilny z:
Należy go tak ograniczyć, by zmniejszyć wpływ zmian temperatury czynnika próbnego, ciśnienia atmosferycznego i temperatury otoczenia na różnicę mierzonych ciśnień.
6.6.9 W niektórych przypadkach dopuszcza się odcięcie przewodów gazowych poddawanych próbie szczelności za pomocą armatury odcinającej, znajdującej się w położeniu zamknięcia. Armatura ta powinna być gazoszczelna przy ciśnieniu próby. Jeżeli jest to konieczne, należy zastosować odpowiednie środki zapobiegające cofaniu się powietrza lub gazu obojętnego do przewodów gazowych znajdujących się przed tą armaturą odcinającą.
6.6.10: Jeżeli połączenie wlotu odbiornika gazowego nie jest – jako część – poddawane próbie szczelności, to próbę tę należy przeprowadzić po zainstalowaniu odbiornika gazowego (patrz 6.6.7).
Podczas napełniania gazem przewodów gazowych, osoba uprawniona powinna przeprowadzić próbę przydatności do użytkowania celem upewnienia się o braku nieszczelności na połączeniach pomiędzy:
7.1 Postanowienia ogólne
7.1.1 Odbiór i utrzymanie powinno być przeprowadzone przez osobę upoważnioną.
Osoba upoważniona, odpowiedzialna za wykonanie i/lub przekazanie do użytkowania instalacji, powinna przekazać odbiorcy gazu lub właścicielowi nieruchomości instrukcje i dokumenty budowy. Osoba upoważniona powinna zapewnić – lub uzyskać certyfikaty albo dokumenty potwierdzające – że przewody gazowe zostały wykonane i poddane próbom zgodnie z Rozdziałem 6, zgodnie z wymaganiami prawnymi i obowiązującymi przepisami oraz zgodnie ze specyfikacją projektową.
7.1.2 Przewody gazowe, które mają być przekazane do użytkowania, powinny być jednoznacznie zidentyfikowane przez osobę uprawnioną, za pomocą kontroli wizualnej lub w inny odpowiedni sposób.
7.1.3 Jeżeli napełnianie gazem nie następuje bezpośrednio po próbie szczelności, to przed rozpoczęciem napełniania gazem, osoba upoważniona powinna:
7.1.4 Jeżeli projektant dostarczył plany sytuacyjne należy je zaktualizować, celem odzwierciedlenia sytuacji powykonawczej, przed przekazaniem ich osobie odpowiedzialnej za użytkowanie budynku.
7.1.5 Usuwanie gazu może wymagać użycia gazu obojętnego. Procedury usuwania gazu powinny uwzględniać objętość i prędkość przepływu usuwanych gazów oraz mieszanie się gazu z powietrzem.
7.2 Napełnianie gazem
7.2.1 Napełnianie gazem należy nadzorować.
7.2.2 Gazy usuwane z przewodów gazowych powinny być odprowadzane w bezpieczny sposób, najlepiej do atmosfery.
W przypadku małej objętości usuwanych gazów mogą one być usuwane przez palnik, np. palnik płyty grzejnej kuchenki. W takim przypadku należy zapewnić ciągłe wentylowanie pomieszczenia i skontrolować zakończenie operacji, na przykład zapalić palnik. W przypadku dużych objętości usuwanych gazów powinno się rozważyć ich spalanie na wolnym powietrzu, celem ograniczenia emisji do środowiska. Należy kontrolować skład odprowadzanego gazu, np. wykonując pomiar stężenia gazu.
7.2.3 Czas trwania operacji napełniania gazem powinien być na tyle długi, by zapewnić, że przewody gazowe zawierają rozprowadzany gaz.
7.2.4 Należy przedsięwziąć odpowiednie środki ostrożności, by zapobiec przypadkowemu zapaleniu usuwanych gazów.
7.2.5 Podczas wprowadzania gazu do przewodów gazowych, ciśnienie powinno wzrastać stopniowo.
7.2.6 Osoba upoważniona, odpowiedzialna za odbiór i uruchomienie, powinna przekazać instrukcje użytkowania osobie (np. właścicielowi lub dozorcy) obsługującej armaturę odcinającą dopływ gazu do instalacji gazowej. Jeżeli operacja odcięcia dopływu gazu wymaga użycia pokrętła, to powinno ono być zamontowane na armaturze odcinającej albo być dostępne dla osoby obsługującej tę armaturę.
7.2.7 Jeżeli warunki użytkowania określają, że armatura odcinająca powinna znajdować się w położeniu otwarcia lub zamknięcia, to osoba upoważniona, odpowiedzialna za przekazanie do użytkowania przewodów gazowych, powinna sprawdzić, czy zostały zastosowane przewidziane w projekcie środki zaradcze, zapobiegające uruchomieniu tej armatury przez osoby niepowołane.
7.2.8 Jeżeli podczas napełniania gazem przewodów gazowych odbiorniki gazowe nie są jeszcze zainstalowane, otwarte końce przewodów gazowych najpierw należy zamknąć i uszczelnić odpowiednimi elementami.
7.2.9 Jeżeli podczas napełniania przewodów gazowych, odbiorniki gazowe są zamontowane, powinny one być przekazane do użytkowania w tym samym czasie, chyba że przedsięwzięto środki ostrożności przed ich użytkowaniem.
8.1 Postanowienia ogólne
8.1.1 Od razu po przekazaniu do użytkowania powinna zostać wyznaczona osoba odpowiedzialna za użytkowanie instalacji gazowej (lub każdej jej części). W danym momencie i dla danego przewodu gazowego (lub jego części) tylko jedna osoba powinna być odpowiedzialna za jego użytkowanie. Osoba ta jest nazywana poniżej „osobą odpowiedzialną za użytkowanie”.
UWAGA: Operator systemu dystrybucyjnego może być odpowiedzialny za przyłącze i gazomierz/reduktor; a klient lub właściciel za instalację gazową.
8.1.2 Jeżeli konieczna jest obsługa instalacji, osoba odpowiedzialna za użytkowanie powinna upoważnić tylko kompetentną osobę do wykonywania prac na przewodach gazowych (patrz 8.5.1).
8.1.3 Osoba odpowiedzialna za użytkowanie przewodów gazowych (np. budynki użyteczności publicznej, budynki ze skomplikowaną instalacją gazową) powinna, jeżeli jest to konieczne dysponować opisową informacją, dotyczącą ich lokalizacji, rodzaju i/lub planem rozmieszczenia, aktualną w danym dniu.
8.1.4 W przypadku instalacji narażonych na zagrożenia, osoba odpowiedzialna za użytkowanie powinna wdrożyć procedurę, która w razie sytuacji awaryjnej, np. uchodzenie gazu lub pożar, odniesie skutek z minimalnym opóźnieniem. Procedura powinna zapewnić bezpieczeństwo ludzi i mienia.
UWAGA: Instalacje narażone na zagrożenia mogą obejmować instalacje w elektrowniach, kotłowniach przemysłowych i szpitalach.
8.1.5 Armatura odcinająca powinna pozostawać przez cały czas łatwa do zidentyfikowania oraz być dostępna.
8.2 Utrzymanie
8.2.1 Zaleca się, aby utrzymanie instalacji gazowej, od chwili jej przekazania do użytkowania zajmowała się osoba odpowiedzialna za jej użytkowanie.
8.2.2 Zaleca się, aby przygotować specjalny plan utrzymania instalacji gazowej o dużych średnicach i/lub wysokim ciśnieniu. Plan utrzymania powinien zawierać środki przewidziane do zastosowania celem zapewnienia, że armatura odcinająca jest dostępna i zdolna do działania.
8.2.3 Utrzymanie instalacji gazowej zawierającej urządzenia zabezpieczające powinna zapewnić, że nieszczelności/emisje gazu są zminimalizowane.
8.2.4 Wszystkie niepotrzebne przewody gazowe należy odciąć, usunąć, zamknąć lub uszczelnić na każdym końcu. W przypadku dużych objętości, zaleca się aby usuwany gaz był spalany na wolnym powietrzu celem zmniejszenia emisji do środowiska. Należy podjąć odpowiednie kroki mające na celu uniknięcie niezamierzonego otwarcia jakiegokolwiek zaworu odcinającego. Jeżeli jest to możliwe, przewody gazowe należy usunąć.
8.3 Sytuacje awaryjne
8.3.1 Dla ułatwienia wykrywania obecności gazu, kiedy rozprowadzany gaz nie jest nawaniany, należy przewidzieć użycie odpowiednich detektorów gazów palnych.
UWAGA: Może mieć to zastosowanie w specjalnych instalacjach, na przykład przemysłowych lub branży chemicznej.
8.3.2 Osoba odpowiedzialna za użytkowanie powinna otrzymać instrukcje postępowania na wypadek utrzymującego się zapachu gazu.
8.3.3 Jeżeli zostanie wykryta obecność gazu (np. wyczuwalny zapach lub przez detektor gazu), należy:
8.3.4 W razie powstania pożaru należy zastosować środki celem odcięcia dopływu gazu do budynku.
8.4 Wykrywanie nieszczelności
8.4.1 Wyszukiwanie nieszczelności na przewodach gazowych należy prowadzić za pomocą specjalnych środków, takich jak płyn do wykrywania nieszczelności lub wykrywacze gazu.
8.4.2 Nie należy stosować otwartego płomienia.
8.4.3 Płyny do wykrywania nieszczelności powinny być zgodne z EN 14291 „Foam producing solutions for leak detection on gas installations”.
UWAGA: W przypadku części ze stali nierdzewnej, stężenie Cl- w płynie do wykrywania nieszczelności powinno być poniżej 30 mg/l.
8.4.4 Stosowane wykrywacze gazu powinny być sprawne, kalibrowane oraz dostosowane do potrzeb i rodzaju wykrywanego gazu, by osiągnąć pożądany cel.
8.5 Prace na czynnych przewodach gazowych
8.5.1 Każda osoba wykonująca prace na czynnych przewodach gazowych powinna być osobą kompetentną.
Wymaganie to nie ma zastosowania do elastycznych przewodów do odbiorników gazowych, specjalnie zaprojektowanych, aby mogły być usuwane lub podłączane ponownie przez użytkownika odbiornika gazowego, np. systemy połączeń kuchni domowych.
8.5.2 Przed przystąpieniem do prac, przewody gazowe powinny być pozbawione ciśnienia, odcięte i opróżnione z gazu. W przypadku dużych objętości usuwanego gazu należy rozważyć jego spalanie na wolnym powietrzu, by zmniejszyć emisję do środowiska.
8.5.3 Wszystkie przewody gazowe (lub ich części), których przebieg lub materiały i wyposażenie zostały zmienione podczas prac przeprowadzanych bez obecności gazu, powinny ponownie spełnić wymagania podane w Rozdziale 6 i Rozdziale 7.
8.5.4 Wymagania 8.5.2 i 8.5.3 nie mają zastosowania przy wymianie elastycznych przewodów odbiorników gazowych lub w przypadku zastępowania elementów wyposażenia identycznymi, stanowiącymi integralne części instalacji, takimi jak gazomierze, reduktory, armatura odcinająca i elementy zabezpieczające. W takich przypadkach należy przeprowadzić próbę przydatności do użytkowania po napełnieniu przewodów gazem, łącznie ze sprawdzeniem – za pomocą odpowiednich środków – szczelności połączeń wymienionych elementów.
8.5.5 Należy dopilnować, aby przed i po wykonywanych pracach połączyć poszczególne części przewodów gazowych, stosując właściwe połączenia ekwipotencjalne.
8.5.6 Podczas rozłączania przewodów gazowych z tworzyw sztucznych lub w trakcie wymiany gazów w tych przewodach, powinny one być uziemione za pomocą odpowiednich środków.
8.5.7 Połączenia zaciskowe nie powinny być ponownie odtwarzane.
8.6 Usuwanie gazu z przewodów gazowych
8.6.1 Przed usunięciem gazu z przewodów gazowych należy upewnić się, że armatura odcinająca jest zamknięta i dopilnować, aby była zabezpieczona przed dostępem osób nieupoważnionych.
8.6.2 Usuwanie gazu z przewodów gazowych powinno odbywać się pod nadzorem.
8.6.3 Należy poczynić starania, żeby zapobiec przypadkowemu zapaleniu usuwanych gazów.
8.6.4 Przed usuwaniem gazu przewody gazowe należy pozbawić ciśnienia. Usuwanie gazu może wymagać użycia gazu obojętnego. Zaleca się, aby procedury usuwania gazu uwzględniały objętość i prędkość przepływu usuwanego gazu oraz mieszanie się gazu z powietrzem. Nie należy stosować tlenu.
8.6.5 Gazy usuwane z przewodów gazowych należy odprowadzać w bezpieczny sposób, najlepiej do otwartej przestrzeni. W przypadku dużych objętości usuwanych gazów, gazy te można spalać na wolnym powietrzu, by zmniejszyć emisję do środowiska. Skład gazu odprowadzanego do atmosfery należy kontrolować, np. poprzez pomiar stężenia gazu.
Zapraszamy do wysłuchania 30. odcinka podcastu Pewny Lokal.
Dowiedz się, jak zaoszczędzić czas i nerwy na odbiorze technicznym.
Działamy na terenie całej Polski.
Możemy wykonać odbiór mieszkania w dowolnym terminie.
Audyty wykonują przeszkoleni inżynierowie i inspektorzy.
Ustandaryzowane odbiory mieszkań według sprawdzonego schematu.
Doświadczenie z setek audytów technicznych i prawnych w jednym miejscu.
Zobacz, z jakimi przykładowymi problemami spotkał się inżynier Karol podczas odbiorów nieruchomości
Audyt nieruchomości to nie tylko równe posadzki i bezpieczne instalacje.
Kliknij na ikonę 
żeby dowiedzieć się
więcej o usłudze!
797 014 014
Rezerwuj usługę
