10 mld zł na Czyste Powietrze. NFOŚiGW stara się o finansowanie z EBI

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej zabiegał o 10 mld zł na finansowanie programu Czyste Powietrze. Proces ten został już zakończony: 14 marca 2025 r. Europejski Bank Inwestycyjny zatwierdził inwestycję, a 31 marca rozpoczął się nabór w nowej odsłonie programu.

Pieniądze nie są kredytem udzielonym właścicielom domów przez EBI. Pochodzą z Funduszu Modernizacyjnego, który jest zasilany przychodami ze sprzedaży uprawnień do emisji w unijnym systemie EU ETS. EBI ocenia i potwierdza inwestycje, zarządza przychodami funduszu oraz uczestniczy w przekazywaniu zaakceptowanych środków państwom członkowskim.

NFOŚiGW starał się o 10 mld zł. Jaki jest aktualny status?

Na początku 2025 r. NFOŚiGW zapowiadał złożenie do Europejskiego Banku Inwestycyjnego wniosku o 10 mld zł. Środki miały zapewnić finansowanie nowej odsłony programu Czyste Powietrze po zakończeniu jego reformy.

EBI zatwierdził finansowanie 14 marca 2025 r. Pieniądze pochodziły z Funduszu Modernizacyjnego i zostały przeznaczone na bezzwrotne dotacje. Oficjalna informacja o zatwierdzeniu 10 mld zł.

Sformułowanie „NFOŚiGW stara się o finansowanie” opisuje zatem historyczny etap procedury. Obecnie pieniądze są już źródłem finansowania naboru, a nie oczekiwanym wsparciem.

Czy 10 mld zł rzeczywiście pochodzi z EBI?

Taki skrót jest często stosowany w tytułach, ale wymaga doprecyzowania. Europejski Bank Inwestycyjny nie udzielił NFOŚiGW tradycyjnego kredytu na 10 mld zł. Środki pochodzą z unijnego Funduszu Modernizacyjnego.

Fundusz jest finansowany przychodami z aukcyjnej sprzedaży uprawnień do emisji gazów cieplarnianych. Jego zadaniem jest wspieranie modernizacji systemów energetycznych, rozwoju odnawialnych źródeł energii oraz poprawy efektywności energetycznej w państwach Unii Europejskiej o niższym poziomie dochodów.

Rola EBI obejmuje:

• zarządzanie przychodami ze sprzedaży uprawnień,
• sprawdzanie statusu proponowanych inwestycji,
• ocenę wniosków przedstawianych przez państwa,
• potwierdzanie inwestycji priorytetowych,
• przekazywanie środków po decyzji Komisji Europejskiej.

Mechanizm działania Funduszu Modernizacyjnego opisują Komisja Europejska oraz Europejski Bank Inwestycyjny.

Jak 10 mld zł trafia do programu Czyste Powietrze?

Droga pieniędzy jest dłuższa niż bezpośredni przelew z EBI do właściciela domu:

1. Uprawnienia do emisji są sprzedawane w systemie EU ETS.
2. Przychody zasilają Fundusz Modernizacyjny.
3. Polska przedstawia propozycję inwestycji.
4. EBI ocenia i potwierdza przedsięwzięcie.
5. Komisja Europejska podejmuje decyzję dotyczącą wypłaty.
6. Środki trafiają do Polski.
7. NFOŚiGW organizuje program i przekazuje finansowanie do WFOŚiGW.
8. Wojewódzkie fundusze rozpatrują wnioski, podpisują umowy i wypłacają dotacje.

Infografika: droga 10 mld zł do beneficjentów

Właściciel domu nie składa zatem wniosku do Europejskiego Banku Inwestycyjnego. Dokumenty kieruje do właściwego wojewódzkiego funduszu ochrony środowiska i gospodarki wodnej – samodzielnie albo z pomocą operatora programu.

Dlaczego Czyste Powietrze potrzebuje 10 mld zł?

Program działa od 2018 r. i obejmuje setki tysięcy domów jednorodzinnych. Według danych opublikowanych przez NFOŚiGW w lipcu 2026 r. zawarto łącznie około 971 tys. umów o dofinansowanie, zakończono ponad 645 tys. przedsięwzięć i wymieniono około 603 tys. nieefektywnych źródeł ciepła.

Wypłaty od początku programu zbliżyły się do 22 mld zł. Dane dotyczą całego okresu działania Czystego Powietrza, a nie wyłącznie inwestycji finansowanych z obecnej puli 10 mld zł. Aktualne dane programu opublikował Fundusz Modernizacyjny.

Wykres: skala programu Czyste Powietrze

W nowej odsłonie, licząc od 31 marca 2025 r. do połowy lipca 2026 r., złożono około 70 tys. wniosków. Podpisano 53 tys. umów o łącznej wartości 3,3 mld zł. Pokazuje to, że budżet 10 mld zł nie jest jednorazową wypłatą, lecz wieloletnią pulą na podpisywanie i realizację umów.

Na co zostaną przeznaczone środki?

Pieniądze mają finansować działania prowadzące do zmniejszenia zapotrzebowania domów na energię, ograniczenia emisji zanieczyszczeń oraz obniżenia kosztów ogrzewania.

Zakres prac nie może być dobierany wyłącznie na podstawie oferty wykonawcy. Powinien wynikać z audytu energetycznego i odpowiadać standardowi energetycznemu konkretnego domu.

Kto może skorzystać z dotacji?

Program jest skierowany do osób fizycznych będących właścicielami lub współwłaścicielami:

• jednorodzinnego budynku mieszkalnego,
• lokalu mieszkalnego wydzielonego w domu jednorodzinnym, posiadającego odrębną księgę wieczystą.

Budynek musi mieć pozwolenie na budowę lub zgłoszenie budowy dokonane zasadniczo do 31 grudnia 2020 r. Co do zasady wymagane są również co najmniej trzy lata własności. Obowiązują wyjątki m.in. dla nieruchomości nabytych w spadku lub przez zasiedzenie, a od 20 lipca 2026 r. także dla określonych przypadków nabycia udziałów od rodziców albo dziadków.

Wysokość wsparcia zależy od dochodu:

Aktualne poziomy dofinansowania potwierdza oficjalna strona programu Czyste Powietrze.

Najwyższe dofinansowanie przysługuje tylko przy spełnieniu warunków dochodowych i energetycznych. Budynek musi mieć przed modernizacją zapotrzebowanie na energię użytkową do ogrzewania przekraczające 140 kWh/(m²·rok).

Do 100% nie oznacza pokrycia całej faktury

Dofinansowanie jest obliczane od kosztów kwalifikowanych netto i ograniczone stawkami jednostkowymi. Nawet przy najwyższym poziomie beneficjent może być zobowiązany do pokrycia:

• podatku VAT,
• części ceny przekraczającej limit,
• prac niewskazanych w audycie,
• kosztów niekwalifikowanych,
• zakupu urządzeń niespełniających wymagań programu.

Pula 10 mld zł nie usuwa limitów dotyczących poszczególnych materiałów, urządzeń i robót. Nie oznacza również, że każdy poprawnie złożony wniosek będzie automatycznie zaakceptowany.

Audyt energetyczny jest obowiązkowy

W obecnej odsłonie Czystego Powietrza audyt energetyczny należy wykonać przed realizacją inwestycji. Na jego podstawie przygotowuje się DPAE, czyli dokument podsumowujący audyt energetyczny. Po zakończeniu prac potrzebne jest natomiast świadectwo charakterystyki energetycznej.

Audyt powinien określić:

• obecny stan energetyczny domu,
• zapotrzebowanie na energię do ogrzewania,
• zalecany zakres ocieplenia,
• właściwą moc nowego źródła ciepła,
• oczekiwane ograniczenie zużycia energii,
• docelowy standard budynku.

Wykonujemy audyty energetyczne, które pozwalają ustalić prawidłową kolejność prac i przygotować dane potrzebne do wniosku. Warto przeprowadzić analizę przed podpisaniem umowy z wykonawcą – szczególnie gdy inwestycja ma obejmować zarówno ocieplenie, jak i wymianę ogrzewania.

Jaka jest rola operatora programu?

Operator zapewnia bezpłatną pomoc od momentu planowania inwestycji do jej rozliczenia. Jego udział jest obowiązkowy:

• przy najwyższym poziomie dofinansowania,
• przy dotacji z prefinansowaniem na poziomie podwyższonym,
• przy prefinansowaniu na poziomie najwyższym.

Operator może pomóc w sprawdzeniu audytu, przygotowaniu wniosku, analizie umów z wykonawcami oraz skompletowaniu dokumentów do wypłaty. Nie wybiera jednak za beneficjenta wykonawcy i nie przejmuje odpowiedzialności za prawidłowe zrealizowanie inwestycji.

Co 10 mld zł zmienia dla właściciela domu?

Zatwierdzenie finansowania zapewniło możliwość uruchomienia naboru od 31 marca 2025 r. i podpisywania nowych umów. Nie zmieniło jednak programu w mechanizm automatycznych wypłat.

Beneficjent nadal musi:

• Spełnić kryteria własności i dochodu.
• Zlecić audyt energetyczny.
• Przygotować zakres zgodny z DPAE.
• Wybrać urządzenia spełniające wymagania techniczne.
• Złożyć kompletny wniosek.
• Prawidłowo wykonać i udokumentować prace.
• Uzyskać świadectwo charakterystyki energetycznej.
• Rozliczyć inwestycję przed WFOŚiGW.

Finansowanie zwiększa stabilność programu, ale nie skraca automatycznie czasu rozpatrywania dokumentów ani nie eliminuje kontroli.

Potrzebujesz przeprowadzić audyt energetyczny Twojej nieruchomości?

Zamów fachową pomoc specjalisty z Pewny Lokal!

• Nie da się sprawdzić mieszkania lub domu bez profesjonalnego, atestowanego (i drogiego!) sprzętu pomiarowego oraz znajomości norm.
• Audyt energetyczny pozwala uzyskać dofinansowanie na termomodernizację budynku.
• Specjaliści Pewnego Lokalu przeprowadzą rzetelny audyt energetyczny budynku. Gwarantujemy.

Gwarancja wyłapania niedociągnięć.
Doświadczeni inżynierowie.
Duża dyspozycyjność.

Zamów audyt

Potrzebujesz audytu energetycznego?

Zamów online

Karol, główny inżynier Pewny Lokal

Autor
Justyna Jaworska

Jest radcą prawnym specjalizującym się w prawie mieszkaniowym. Potrafi rozwikłać nawet najbardziej skomplikowaną sytuację i przekazać ją w sposób zrozumiały. Pomogła już wielu klientom, którzy nie rozumieli swoich praw. Jej mocną stroną jest ochrona praw nabywców lokali mieszkalnych lub domów jednorodzinnych. Tłumaczy w przystępny sposób zapisy znajdujące się w ustawie deweloperskiej, podkreślając prawa, jakie ma każdy nabywca. Lubi piec ciasta, to działa na nią odprężająco.