Firma przerwała termomodernizację i zniknęła. Co z audytem, dotacją i rozpoczętymi pracami?

Firma pobrała zaliczkę, rozpoczęła ocieplanie budynku albo demontaż starego źródła ciepła, po czym przestała odbierać telefony. Na placu budowy zostały materiały, niedokończone instalacje i niepewność dotycząca dotacji. To jedna z najtrudniejszych sytuacji, w jakiej może znaleźć się beneficjent programu Czyste Powietrze.

Najważniejsza zasada brzmi: zniknięcie wykonawcy nie powoduje automatycznego anulowania umowy o dofinansowanie, unieważnienia audytu ani zatrzymania terminów realizacji inwestycji. Konflikt z firmą oraz obowiązki wobec WFOŚiGW są odrębnymi sprawami i trzeba prowadzić je równolegle.

Co zrobić natychmiast po zniknięciu wykonawcy?

W pierwszej kolejności należy zabezpieczyć budynek oraz zgromadzić dowody. Dopiero później powinno się podpisywać umowę z kolejną firmą.

1. Zabezpiecz budynek. Otwarty dach, odsłonięte ocieplenie, rozebrana instalacja grzewcza albo niezabezpieczone przewody mogą powodować dalsze szkody.
2. Wykonaj dokumentację fotograficzną i filmową. Zdjęcia powinny przedstawiać cały budynek, poszczególne pomieszczenia, urządzenia, materiały oraz niedokończone elementy.
3. Zleć niezależną inwentaryzację techniczną. Specjalista powinien określić zakres wykonanych prac, ich jakość, wykryte wady oraz czynności niezbędne do dokończenia inwestycji.
4. Powiadom WFOŚiGW albo operatora programu. Informację należy przekazać pisemnie, opisując stan inwestycji, płatności i problemy z wykonawcą.
5. Odwołaj udzielone pełnomocnictwa. Dotyczy to zwłaszcza upoważnienia wykonawcy do kontaktowania się z funduszem, składania dokumentów lub odbierania korespondencji.
6. Nie podpisuj protokołu odbioru niewykonanych prac. Nie należy także potwierdzać faktur, które nie odpowiadają rzeczywistemu zakresowi robót.
7. Wyślij wykonawcy formalne wezwanie. Pismo powinno wyznaczać termin na wznowienie prac, rozliczenie zaliczki, usunięcie wad albo zwrot pieniędzy.

Audyt, dotacja i umowa z wykonawcą to trzy różne sprawy

Czy audyt energetyczny pozostaje ważny?

Sama zmiana albo zniknięcie wykonawcy nie unieważnia audytu energetycznego. Audyt opisuje budynek, jego zapotrzebowanie na energię oraz rekomendowany zakres modernizacji. Nie jest dokumentem przypisanym wyłącznie do firmy wykonującej roboty.

Aktualizacja audytu może być jednak potrzebna, jeżeli:

• zmieni się źródło ciepła lub jego moc,
• zastosowane zostaną inne materiały izolacyjne,
• zmieni się grubość albo powierzchnia ocieplenia,
• część zaplanowanych prac zostanie pominięta,
• nowa firma zaproponuje inną technologię,
• niedokończone lub wadliwe prace zmieniły stan techniczny budynku,
• rzeczywiście wykonany zakres nie odpowiada DPAE, czyli dokumentowi podsumowującemu audyt energetyczny.

Trzeba jednocześnie pamiętać, że audyt energetyczny nie zastępuje ekspertyzy dotyczącej jakości robót. Do oceny wad, zawilgocenia, błędów montażowych czy stopnia zaawansowania inwestycji potrzebna jest osobna inwentaryzacja techniczna.

Wykonujemy audyty energetyczne oraz pomagamy ocenić, czy po zmianie wykonawcy dokument może zostać wykorzystany bez zmian, czy powinien zostać zaktualizowany do nowego zakresu inwestycji.

Czy można zmienić wykonawcę w programie Czyste Powietrze?

W wielu przypadkach dokończenie termomodernizacji przez inną firmę jest możliwe. Nie należy jednak zakładać, że wystarczy podpisać nową umowę i kontynuować roboty bez poinformowania funduszu.

Przed zmianą wykonawcy warto uzyskać od WFOŚiGW albo operatora pisemną odpowiedź na następujące pytania:

• czy trzeba zaktualizować umowę o dofinansowanie,
• czy zmiana wymaga aneksu albo dodatkowego oświadczenia,
• jak rozliczyć zakres wykonany przez pierwszą firmę,
• czy konieczna jest aktualizacja audytu lub DPAE,
• jakie dokumenty powinien wystawić nowy wykonawca,
• co zrobić z zaliczką wypłaconą poprzedniej firmie.

Decydująca jest wersja programu oraz umowa obowiązująca konkretnego beneficjenta. Aktualne formularze i regulacje publikuje oficjalna strona programu Czyste Powietrze.

Nowa firma powinna rozpocząć pracę dopiero po sporządzeniu protokołu przejęcia inwestycji. Dokument powinien dokładnie oddzielać roboty wykonane przez poprzedniego wykonawcę od zakresu, za który odpowiada nowy przedsiębiorca.

Terminy dotacji nadal biegną

Według zasad obowiązujących od 20 lipca 2026 r. standardowy czas realizacji całej inwestycji wynosi 24 miesiące od dnia złożenia wniosku o dofinansowanie. W przypadku prefinansowania zakres objęty zaliczką należy standardowo wykonać w ciągu 180 dni, a następnie w ciągu 30 dni złożyć wniosek o płatność rozliczający zaliczkę. Oficjalne wyjaśnienia programu – czas realizacji inwestycji, zasady rozliczenia prefinansowania.

Zniknięcie firmy nie zawiesza tych terminów automatycznie. Jeżeli dotrzymanie terminu jest zagrożone, należy możliwie szybko złożyć do funduszu opis sytuacji, dowody kontaktowania się z wykonawcą oraz wniosek o wskazanie dalszego postępowania. Nie wolno zakładać, że przedłużenie zostanie udzielone bez formalnego wniosku i zgody.

Co z zaliczką przekazaną wykonawcy?

Największe ryzyko występuje przy prefinansowaniu, kiedy część dotacji została wypłacona bezpośrednio firmie. Taka wypłata nie oznacza jeszcze, że środki zostały prawidłowo rozliczone.

Jeśli wykonawca otrzymał zaliczkę, ale nie wykonał odpowiadającego jej zakresu:

• trzeba natychmiast zgłosić sytuację operatorowi i WFOŚiGW,
• należy podać wysokość wypłaconej zaliczki,
• trzeba wskazać rzeczywiście wykonane prace,
• należy przekazać umowę, faktury, potwierdzenia płatności i korespondencję,
• nie wolno potwierdzać wykonania robót, których firma faktycznie nie zrealizowała.

Rozliczeniu powinny podlegać wyłącznie koszty kwalifikowane, rzeczywiście poniesione, udokumentowane i zgodne z zatwierdzonym zakresem przedsięwzięcia.

Jak postąpić z niedokończonymi pracami?

Przed wejściem nowej firmy należy ustalić:

Jeśli budynek jest zagrożony zalaniem, pożarem, zamarznięciem instalacji albo dalszym niszczeniem, trzeba wykonać niezbędne prace zabezpieczające. Przed ich rozpoczęciem należy udokumentować stan obiektu, o ile sytuacja nie wymaga natychmiastowej interwencji.

Jakie dokumenty należy zabezpieczyć?

Beneficjent powinien zgromadzić w jednym miejscu:

• umowę z wykonawcą i wszystkie aneksy,
• umowę o dofinansowanie,
• audyt energetyczny i DPAE,
• faktury, rachunki i potwierdzenia przelewów,
• dokumenty dotyczące zaliczki,
• korespondencję e-mail, SMS-y i wiadomości z komunikatorów,
• zdjęcia oraz nagrania z budowy,
• protokoły częściowe i odbiorowe,
• dokumentację techniczną urządzeń,
• karty gwarancyjne,
• listę pozostawionych materiałów,
• dane świadków,
• wezwania wysłane do wykonawcy i potwierdzenia ich doręczenia.

Jak dochodzić roszczeń od firmy?

Pierwszym krokiem powinno być pisemne wezwanie wykonawcy do wznowienia prac, usunięcia wad, rozliczenia zaliczki albo zwrotu pieniędzy. Pismo powinno zawierać konkretny termin oraz zapowiedź dalszych działań.

W zależności od treści umowy i stanu inwestycji możliwe może być żądanie:

• dokończenia robót,
• usunięcia wad,
• obniżenia wynagrodzenia,
• zwrotu zaliczki,
• pokrycia kosztów napraw,
• naprawienia szkody spowodowanej niewykonaniem umowy.

Podstawą odpowiedzialności odszkodowawczej może być m.in. art. 471 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym dłużnik odpowiada za szkodę wynikającą z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że nastąpiło to z przyczyn, za które nie ponosi odpowiedzialności. Kodeks cywilny – oficjalny tekst.

Konsument może również skorzystać z bezpłatnej pomocy miejskiego albo powiatowego rzecznika konsumentów. Rzecznik udziela porad, pomaga przygotować pismo, a w określonych sytuacjach może przystąpić do postępowania. Wyszukiwarka rzeczników konsumentów UOKiK.

Jeżeli zachowanie firmy wskazuje na oszustwo, fałszowanie dokumentów, przywłaszczenie pieniędzy albo celowe wprowadzenie beneficjenta w błąd, sprawę należy zgłosić policji lub prokuraturze. Oficjalny program udostępnia także poradnik dla poszkodowanych beneficjentów.

Czy państwo przejmie odpowiedzialność za nieuczciwą firmę?

Na dzień 21 sierpnia 2026 r. rozwiązania przewidujące dodatkową pomoc dla części poszkodowanych beneficjentów znajdowały się na etapie projektu ustawy przyjętego przez Radę Ministrów. Projekt przewiduje m.in. możliwość czasowego wstrzymania dochodzenia niektórych należności oraz szczególne rozwiązania w przypadkach potwierdzonych przestępstw wykonawcy.

Nie oznacza to jednak automatycznego umorzenia długu ani zwolnienia każdego beneficjenta z obowiązków. Do czasu wejścia przepisów w życie i spełnienia ustawowych warunków nie należy opierać strategii działania wyłącznie na zapowiadanej pomocy. Informacja Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.

Czego nie należy robić?

Beneficjent nie powinien:

• podpisywać fikcyjnych protokołów odbioru,
• potwierdzać faktur za niewykonane prace,
• antydatować dokumentów,
• samodzielnie zmieniać zakresu inwestycji bez sprawdzenia skutków dla dotacji,
• wyrzucać materiałów pozostawionych przez wykonawcę bez ustalenia ich własności,
• wpuszczać nowej firmy bez protokołu przejęcia,
• czekać z zawiadomieniem funduszu do końca terminu realizacji,
• zakładać, że zgłoszenie sprawy na policję automatycznie zatrzyma rozliczenie dotacji.

Potrzebujesz przeprowadzić audyt energetyczny Twojej nieruchomości?

Zamów fachową pomoc specjalisty z Pewny Lokal!

• Nie da się sprawdzić mieszkania lub domu bez profesjonalnego, atestowanego (i drogiego!) sprzętu pomiarowego oraz znajomości norm.
• Audyt energetyczny pozwala uzyskać dofinansowanie na termomodernizację budynku.
• Specjaliści Pewnego Lokalu przeprowadzą rzetelny audyt energetyczny budynku. Gwarantujemy.

Gwarancja wyłapania niedociągnięć.
Doświadczeni inżynierowie.
Duża dyspozycyjność.

Zamów audyt

Potrzebujesz audytu energetycznego?

Zamów online

Karol, główny inżynier Pewny Lokal

Autor
Klara Górna

Współpracuje z branżą nieruchomości deweloperskich od początku swojej zawodowej przygody. Po studiach humanistycznych dołączyła do zespołu Odbiór.pl. Inwestycje deweloperskie nie mają przed nią tajemnic. Zna największych polskich deweloperów i ich realizacje, potrafi wymienić największe inwestycje wraz z ciekawostkami na ich temat. W wolnych chwilach przegląda nowe oferty deweloperskie lub chodzi na kurs tańca. Ma dwa koty.