Pompa ciepła może ogrzewać również starszy, nieocieplony dom, ale wymaga prawidłowego doboru i odpowiedniej instalacji grzewczej. Duże straty ciepła, wysoka temperatura zasilania oraz częste uruchamianie grzałki elektrycznej mogą wielokrotnie zwiększyć zużycie energii. Przed inwestycją warto wykonać audyt energetyczny i obliczenie zapotrzebowania budynku na moc cieplną.
Pompa ciepła w nieocieplonym domu nie musi automatycznie oznaczać nieudanej inwestycji. Może pracować także w starszym budynku, ale ryzyko wysokich rachunków jest w takim przypadku znacznie większe. O kosztach ogrzewania nie decyduje bowiem sam wiek domu, lecz przede wszystkim jego straty ciepła, wymagana temperatura zasilania instalacji, dobór urządzenia oraz sposób regulacji całego systemu.
Największy problem pojawia się wtedy, gdy pompa ciepła zostaje zamontowana bez wcześniejszego sprawdzenia budynku. Urządzenie może wówczas pracować niemal bez przerwy, korzystać z niekorzystnie wysokiej temperatury zasilania, a podczas mrozów dodatkowo uruchamiać grzałkę elektryczną.
Obejrzyj rozmowę naszych pracowników o termowizji.
Tak, ale odpowiedź wymaga ważnego zastrzeżenia: techniczna możliwość ogrzania domu nie jest równoznaczna z ekonomiczną eksploatacją.
Badania terenowe prowadzone przez Fraunhofer ISE obejmowały pompy ciepła zamontowane w budynkach o różnym wieku i stopniu modernizacji. Wyniki wskazują, że sam rok budowy nie przesądza o sprawności instalacji. Istotniejsze są indywidualne cechy domu i systemu grzewczego, w tym temperatura wody potrzebna do utrzymania komfortu cieplnego. Fraunhofer ISE – badania pomp ciepła w istniejących budynkach.
Podobny wniosek przedstawiają brytyjskie wytyczne rządowe: ocieplenie nie jest bezwzględnym warunkiem technicznym montażu pompy, ale ograniczenie strat ciepła, prawidłowe zwymiarowanie urządzenia oraz odpowiednia wielkość grzejników zwiększają efektywność i zmniejszają koszty. UK Government – wyjaśnienie działania pomp ciepła.
Oznacza to, że pompa ciepła może działać w nieocieplonym domu, lecz przed zakupem trzeba odpowiedzieć na trzy pytania:
Ciepło ucieka przede wszystkim przez nieocieplone ściany, dach lub strop, podłogę, nieszczelne okna oraz niekontrolowaną wentylację. Pompa musi stale uzupełniać te straty.
Jeżeli budynek potrzebuje w ciągu roku 30 000 kWh ciepła, nawet bardzo dobrze dobrana pompa będzie musiała dostarczyć właśnie taką ilość energii. Urządzenie nie usuwa strat ciepła — jedynie pokrywa zapotrzebowanie domu w bardziej lub mniej efektywny sposób.
Pompa ciepła najkorzystniej pracuje z ogrzewaniem podłogowym lub dużymi grzejnikami, które mogą ogrzać pomieszczenia wodą o relatywnie niskiej temperaturze.
Jeżeli stare grzejniki wymagają w czasie mrozów temperatury zasilania wynoszącej przykładowo 55–65°C, sprężarka musi wykonać więcej pracy. Im większa różnica pomiędzy temperaturą dolnego źródła a temperaturą wody grzewczej, tym trudniej osiągnąć wysoką efektywność.
Nie oznacza to, że przy grzejnikach pompa zawsze będzie nieopłacalna. Czasami wystarczy wymienić kilka najbardziej obciążonych grzejników, zwiększyć ich powierzchnię lub ograniczyć straty ciepła pomieszczeń. Możliwość takiej modernizacji analizowano również w badaniach systemów z pompami ciepła współpracującymi z instalacjami grzejnikowymi. Fraunhofer ISE – pompy ciepła i instalacje grzejnikowe.
COP pokazuje, ile energii cieplnej pompa dostarcza w stosunku do pobranej energii elektrycznej. Przykładowo COP równy 3 oznacza, że w określonych warunkach z 1 kWh energii elektrycznej uzyskiwane są 3 kWh ciepła.
Nie należy jednak oceniać kosztów na podstawie jednego katalogowego COP. W ciągu sezonu zmieniają się temperatura zewnętrzna, temperatura zasilania i obciążenie budynku. Do przewidywania rocznego zużycia bardziej przydatny jest SCOP albo rzeczywisty sezonowy współczynnik efektywności.
W przypadku powietrznej pompy ciepła podczas mrozu występują jednocześnie dwa niekorzystne zjawiska:
Według materiałów technicznych Departamentu Energii USA sprawność standardowej powietrznej pompy ciepła obniża się wraz ze spadkiem temperatury zewnętrznej, a przy określonych warunkach może być potrzebne źródło wspomagające. U.S. Department of Energy – poradnik dotyczący systemów HVAC.
Grzałka jest elementem zabezpieczającym i wspomagającym. Może uruchamiać się podczas bardzo niskiej temperatury zewnętrznej, przygotowywania ciepłej wody, wygrzewania instalacji lub wtedy, gdy sama sprężarka nie pokrywa zapotrzebowania budynku.
Problem pojawia się, gdy grzałka działa przez wiele godzin. Dostarczenie 1 kWh ciepła wymaga w jej przypadku około 1 kWh energii elektrycznej. Przy pompie pracującej z sezonową efektywnością 3 taka sama ilość ciepła wymagałaby w uproszczeniu około 0,33 kWh prądu.
Częste działanie grzałki może wynikać z:
Informacja, że dom ma 150 m², nie wystarcza do doboru urządzenia. Dwa budynki o takiej samej powierzchni mogą potrzebować zupełnie innej mocy grzewczej.
Dobór typu „100 W na metr kwadratowy” nie uwzględnia między innymi:
Zbyt mała pompa będzie często korzystać ze wsparcia grzałki. Zbyt duże urządzenie może natomiast pracować w krótkich cyklach, szczególnie w okresach przejściowych, co pogarsza warunki eksploatacji.
Przyczyna | Co dzieje się z instalacją? | Możliwy skutek | Co należy sprawdzić? |
Duże straty ciepła | Pompa musi dostarczać bardzo dużo energii | Długi czas pracy i wysokie zużycie prądu | Audyt energetyczny i obliczenie strat ciepła |
Wysoka temperatura zasilania | Sprężarka pracuje przy większej różnicy temperatur | Spadek COP i SCOP | Grzejniki, krzywa grzewcza, możliwość obniżenia temperatury |
Zbyt mała moc pompy | Urządzenie nie pokrywa zapotrzebowania podczas mrozów | Częste działanie grzałki | Moc pompy przy temperaturze obliczeniowej |
Zbyt duża moc pompy | Urządzenie często się uruchamia i wyłącza | Taktowanie i gorsza praca w okresach przejściowych | Minimalna moc modulacji i liczba uruchomień |
Za małe grzejniki | Pomieszczenia wymagają bardzo gorącej wody | Niższa efektywność pompy | Moc grzejników przy niższej temperaturze zasilania |
Błędne ustawienia | Pompa podgrzewa wodę bardziej, niż jest to potrzebne | Niepotrzebny pobór energii | Krzywa grzewcza, harmonogramy i temperatury zadane |
Problemy hydrauliczne | W instalacji występuje niewłaściwy przepływ | Alarmy, grzałka lub niestabilna praca | Filtry, pompy obiegowe, zawory i równoważenie instalacji |
Nadmierne zużycie ciepłej wody | Pompa często ładuje zasobnik CWU | Wzrost całkowitego poboru prądu | Harmonogram CWU i temperatura zasobnika |
Poniższy wykres jest przykładem obliczeniowym, a nie prognozą rachunku dla konkretnego budynku. Przyjęto dom o powierzchni 150 m² i trzy różne poziomy zapotrzebowania na ciepło.
W przykładzie przyjęto:
Obliczenie wykonano według uproszczonego wzoru:
zużycie energii elektrycznej = zapotrzebowanie na ciepło ÷ SCOP
Przykład obejmuje ogrzewanie pomieszczeń. Nie uwzględnia przygotowania ciepłej wody, indywidualnej temperatury wewnętrznej, taryfy, lokalnego klimatu ani zachowania mieszkańców. Pokazuje jednak, dlaczego połączenie dużego zapotrzebowania na ciepło z niską efektywnością może prowadzić do kilkukrotnie większego zużycia energii.
Audyt pokazuje, gdzie budynek traci ciepło oraz które prace mogą przynieść największy efekt. Pozwala też porównać różne warianty: samą wymianę źródła ogrzewania, częściową termomodernizację albo kompleksowe ocieplenie.
Wykonujemy audyty energetyczne, które pomagają ustalić właściwą kolejność prac i ograniczyć ryzyko zakupu urządzenia niedopasowanego do budynku. Wynikiem analizy nie powinno być automatyczne zalecenie pompy ciepła, lecz techniczne porównanie możliwych rozwiązań.
Należy określić, jakiej mocy dom potrzebuje przy temperaturze obliczeniowej właściwej dla lokalizacji. Wartość ta powinna zostać zestawiona z rzeczywistą mocą pompy w czasie mrozu, a nie wyłącznie z mocą podaną dla łagodnych warunków katalogowych.
Trzeba sprawdzić, czy instalacja zapewni wymaganą temperaturę w pomieszczeniach przy możliwie niskiej temperaturze wody. W domu z grzejnikami może być konieczna wymiana części odbiorników, zwiększenie ich powierzchni albo montaż urządzeń wspomagających konwekcję.
Oferta powinna określać, do jakiej temperatury pompa samodzielnie pokrywa zapotrzebowanie domu oraz kiedy uruchamiane jest źródło dodatkowe. Sama obecność grzałki nie jest wadą. Kluczowe jest przewidywane zużycie energii przez ten element w całym sezonie.
Liczy się nie tylko moc maksymalna podczas mrozu, ale także zdolność urządzenia do ograniczania mocy w cieplejsze dni. Szeroki zakres modulacji zmniejsza ryzyko częstego włączania i wyłączania sprężarki.
Jeżeli ocieplenie domu jest planowane za rok lub dwa, trzeba uwzględnić przyszłe zmniejszenie zapotrzebowania na ciepło. Pompa dobrana do nieocieplonego budynku może po kompleksowej modernizacji okazać się przewymiarowana.
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej ostrzega, że połączenie pompy ciepła z nieocieplonym budynkiem często prowadzi do wysokich rachunków. Fundusz rekomenduje wcześniejszą ocenę stanu energetycznego domu i łączenie wymiany źródła ciepła z uzasadnioną termomodernizacją. Oficjalne ostrzeżenie dla beneficjentów programu Czyste Powietrze.
Według zasad obowiązujących po zmianach z 20 lipca 2026 r. w programie nadal stosowane są między innymi audyt energetyczny, dokumentacja potwierdzająca efekt modernizacji, system operatorów oraz limity kosztów. Aktualne wymagania należy sprawdzić przed złożeniem wniosku, ponieważ zakres kwalifikowanych prac zależy od wariantu przedsięwzięcia. Czyste Powietrze – zmiany obowiązujące od 20 lipca 2026 r..
Dotacja może zmniejszyć koszt inwestycji, ale nie zastąpi prawidłowego projektu. Nawet urządzenie kupione z dofinansowaniem będzie generowało wysokie koszty, jeśli budynek ma bardzo duże straty ciepła, a instalacja wymaga wysokiej temperatury zasilania.
Najpierw należy ustalić, gdzie zużywana jest energia. Sam rachunek za prąd nie pokazuje, czy przyczyną jest sprężarka, grzałka, przygotowanie ciepłej wody czy inne urządzenia w domu.
Warto kolejno:
Nie należy gwałtownie zmieniać wielu parametrów jednocześnie. Bezpieczniej jest wprowadzać niewielkie korekty, obserwować instalację przez kilka dni i zapisywać zużycie energii.
Obejrzyj rozmowę naszych pracowników o termowizji.
Przekonaj się i obejrzyj rozmowę ekspertów.
Czy ten artykuł był pomocny?
Działamy na terenie całej Polski.
Możemy wykonać odbiór mieszkania w dowolnym terminie.
Audyty wykonują przeszkoleni inżynierowie i inspektorzy.
Ustandaryzowane odbiory mieszkań według sprawdzonego schematu.
Doświadczenie z setek audytów technicznych i prawnych w jednym miejscu.
Zobacz, na czym powinno polegać sprawdzenie stolarki okiennej podczas odbioru mieszkania.
797 014 014
Rezerwuj usługę
