Wobec WFOŚiGW za prawidłową realizację i rozliczenie dotacji co do zasady odpowiada beneficjent, nawet jeżeli nieprawidłowości spowodował wykonawca. Nie oznacza to jednak, że firma pozostaje bezkarna – beneficjent może żądać usunięcia wad, zwrotu pieniędzy lub odszkodowania, jeżeli wykaże niewykonanie umowy, szkodę i związek między działaniem wykonawcy a koniecznością zwrotu dotacji.
Błędnie wykonane ocieplenie, zamontowanie urządzenia niespełniającego warunków programu, niezgodność robót z audytem albo niewłaściwie wystawione faktury mogą doprowadzić do zakwestionowania części wydatków. W skrajnych przypadkach wojewódzki fundusz może wezwać beneficjenta do zwrotu wypłaconej dotacji wraz z odsetkami.
Powstaje wówczas zasadnicze pytanie: dlaczego pieniądze ma oddać właściciel domu, skoro nieprawidłowości popełniła firma?
Obejrzyj rozmowę naszych pracowników o termowizji.
Odpowiedź wynika z istnienia dwóch odrębnych umów:
W relacji z funduszem stroną odpowiedzialną za realizację i rozliczenie przedsięwzięcia pozostaje beneficjent. Wykonawca odpowiada natomiast za prawidłowe wykonanie robót i wywiązanie się z zawartej umowy. Odpowiedzialność firmy może więc istnieć równolegle, ale nie zawsze automatycznie blokuje roszczenie WFOŚiGW wobec beneficjenta.
Uczestnik Podstawowy zakres odpowiedzialności Czego można od niego wymagać? Beneficjent Realizacja inwestycji zgodnie z umową dotacji i regulaminem programu Dokumentacji, prawidłowego rozliczenia, wyjaśnień, korekt, a w określonych przypadkach zwrotu środków Wykonawca Wykonanie robót zgodnie z umową, projektem, zasadami wiedzy technicznej i wymaganiami programu wskazanymi w umowie Usunięcia wad, dokończenia prac, obniżenia wynagrodzenia albo naprawienia szkody Audytor Prawidłowość przygotowanego audytu i wskazanego zakresu modernizacji Korekty dokumentu lub odpowiedzialności za szkodę, jeżeli błędy audytu przyczyniły się do jej powstania Operator programu Wsparcie beneficjenta w przygotowaniu, realizacji i rozliczeniu inwestycji Pomocy organizacyjnej oraz kontroli dokumentów; operator nie jest jednak automatycznym gwarantem wykonawcy WFOŚiGW Ocena wniosku, kontrola dokumentów i rozliczenie środków publicznych Weryfikacji wydatków, wezwania do wyjaśnień, wstrzymania płatności lub dochodzenia zwrotu
Dotacja jest przyznawana właścicielowi lub współwłaścicielowi nieruchomości, a nie firmie remontowej. To beneficjent podpisuje umowę o dofinansowanie i składa oświadczenia dotyczące zakresu robót, faktur, kosztów oraz zgodności inwestycji z warunkami programu.
NFOŚiGW przypomina, że beneficjent korzysta z dotacji, ale odpowiada także za wybór wykonawcy oraz prawidłową realizację przedsięwzięcia.
Jeżeli fundusz stwierdzi, że:
może zakwestionować wydatek albo zażądać wyjaśnień i korekty. Dopiero okoliczności konkretnej sprawy decydują, czy konsekwencją będzie obniżenie dofinansowania, brak wypłaty kolejnej części dotacji czy wezwanie do zwrotu całej lub części otrzymanych środków.
Nie. Bezpośrednie przekazanie zaliczki na rachunek wykonawcy nie oznacza, że fundusz stał się stroną umowy o roboty albo zagwarantował jakość prac.
W obecnych zasadach programu zaliczka może wynieść maksymalnie 35% przyznanej dotacji przypadającej na dany zakres przedsięwzięcia. Prefinansowanie jest dostępne za pośrednictwem operatora w podwyższonym i najwyższym poziomie dofinansowania. Pozostała część środków jest wypłacana po wykonaniu i rozliczeniu prac. NFOŚiGW – dotacja z prefinansowaniem.
Jeżeli wykorzystano maksymalną zaliczkę, strukturę wypłaty można przedstawić następująco:
Wypłacenie zaliczki nie jest równoznaczne z odbiorem robót ani potwierdzeniem ich zgodności z programem. Jeżeli wykonawca pobierze środki i nie zrealizuje prac, w obecnym modelu beneficjent może zostać obciążony konsekwencjami wynikającymi z nierozliczenia umowy dotacji.
Odpowiedzialność firmy zależy od treści umowy, zakresu zlecenia oraz przyczyny nieprawidłowości. Najczęściej spór może dotyczyć następujących sytuacji.
Przykładem może być zastosowanie innego materiału izolacyjnego, mniejszej grubości ocieplenia, urządzenia o innych parametrach albo pominięcie części prac wskazanych w kosztorysie.
Nieszczelności, mostki termiczne, niewłaściwy montaż stolarki, brak regulacji instalacji grzewczej czy błędne podłączenie pompy ciepła mogą uniemożliwić osiągnięcie zakładanego efektu.
Jeżeli umowa nakładała na wykonawcę obowiązek doboru urządzenia zgodnego z regulaminem, a firma zamontowała produkt niespełniający wymaganych parametrów, może to stanowić nienależyte wykonanie zobowiązania.
Faktura powinna potwierdzać rzeczywiście wykonane prace i dostarczone urządzenia. Wpisanie elementów, których nie zamontowano, lub zawyżenie zakresu może skutkować zakwestionowaniem wydatku.
Jeżeli opóźnienie wykonawcy spowoduje przekroczenie terminu realizacji przedsięwzięcia, konsekwencją może być utrata możliwości rozliczenia określonych kosztów.
Takie działanie może wykraczać poza zwykły spór cywilny i uzasadniać zawiadomienie policji lub prokuratury. Oficjalny poradnik dla poszkodowanych wskazuje, że podejrzenie fałszerstwa, wyłudzenia albo innego przestępstwa powinno zostać zgłoszone organom ścigania. NFOŚiGW – poradnik dla poszkodowanych.
Może zostać do tego zobowiązany, ale nie następuje to automatycznie. Beneficjent musi zwykle wykazać:
Szkodą może być między innymi koszt poprawienia wad, utracona część dofinansowania albo kwota zwrócona WFOŚiGW. Każdy z tych elementów powinien zostać odpowiednio udokumentowany.
Zgodnie z art. 471 Kodeksu cywilnego dłużnik odpowiada za szkodę wynikającą z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że udowodni, że nastąpiło to z przyczyn, za które nie ponosi odpowiedzialności. Kodeks cywilny – art. 471.
W przypadku robót budowlanych zastosowanie mogą mieć również przepisy dotyczące wad, opóźnień i wykonywania prac niezgodnie z umową. Konkretne uprawnienia zależą jednak od kwalifikacji zawartej umowy i jej postanowień.
Nieprawidłowość Możliwa reakcja WFOŚiGW Możliwe roszczenie wobec wykonawcy Kluczowy dowód Brak części prac ujętych na fakturze Korekta wydatków lub wezwanie do zwrotu Dokończenie prac, zwrot wynagrodzenia, odszkodowanie Faktura, umowa, zdjęcia, opinia techniczna Wadliwe ocieplenie Brak akceptacji kosztu lub konieczność poprawy Usunięcie wad, obniżenie ceny, koszt naprawy Odkrywki, termowizja, ekspertyza Niewłaściwe urządzenie grzewcze Wyłączenie wydatku z dofinansowania Wymiana urządzenia lub naprawienie szkody Model urządzenia, karta produktu, umowa Przekroczenie terminu Brak możliwości rozliczenia części inwestycji Kara umowna lub odszkodowanie, jeśli przewidują to umowa i przepisy Harmonogram, korespondencja, protokoły Fałszywy podpis lub dokument Wstrzymanie wypłaty, kontrola, żądanie wyjaśnień Roszczenia cywilne oraz możliwa odpowiedzialność karna Oryginały dokumentów, korespondencja, opinia grafologiczna Nierozliczona zaliczka Dochodzenie zwrotu środków Zwrot zaliczki i naprawienie szkody Potwierdzenie przelewu, umowa, brak wykonanych robót Roboty niezgodne z audytem Korekta zakresu lub dofinansowania Poprawienie prac, jeśli wykonawca znał wymagany zakres Audyt, dokument podsumowujący audyt, umowa
Należy ustalić:
Nie każde pismo dotyczące nieprawidłowości jest ostatecznym żądaniem zwrotu. Może to być wezwanie do uzupełnienia dokumentów albo przedstawienia wyjaśnień.
Brak odpowiedzi może ograniczyć możliwość wyjaśnienia sprawy. Jeżeli zebranie dokumentów wymaga więcej czasu, warto pisemnie skontaktować się z funduszem i zapytać o możliwość przedłużenia terminu. Zgoda nie jest automatyczna.
Należy zgromadzić:
Warto zachować dokumenty w pierwotnej postaci i przygotować ich kopie. Nie należy dopisywać informacji do podpisanych wcześniej protokołów ani próbować poprawiać dokumentów z datą wsteczną.
Jeżeli zarzut dotyczy jakości lub zakresu prac, potrzebna może być opinia niezależnego specjalisty. Powinna wskazywać:
Audyt energetyczny może pomóc wykazać, jaki zakres modernizacji był przewidziany i jaki efekt miał zostać osiągnięty. Wykonujemy audyty energetyczne, które pozwalają uporządkować parametry inwestycji i porównać je z rzeczywiście zastosowanymi rozwiązaniami. Sam audyt nie zastępuje jednak ekspertyzy budowlanej dotyczącej wad wykonawczych.
Problem powinien zostać zgłoszony możliwie szybko – najlepiej pisemnie. WFOŚiGW może wstrzymać kolejną wypłatę, zażądać korekty albo wskazać dokumenty potrzebne do dalszego rozpatrywania sprawy.
Beneficjent powinien przedstawić fakty, daty i dowody, unikając deklaracji, których nie może potwierdzić.
Wezwanie powinno zawierać:
Pismo należy dostarczyć w sposób pozwalający potwierdzić jego odbiór. Zlecenie poprawek innej firmie bez wcześniejszego zabezpieczenia dowodów może utrudnić późniejsze wykazanie zakresu wad.
W sprawach konsumenckich bezpłatnej pomocy udzielają miejscy i powiatowi rzecznicy konsumentów. Pomagają między innymi przygotować pismo reklamacyjne, a w określonych przypadkach mogą wystąpić do przedsiębiorcy albo wstąpić do postępowania. UOKiK – rzecznicy konsumentów.
Jeżeli kwota zwrotu jest wysoka albo wykonawca zaprzecza odpowiedzialności, wskazana może być analiza prawnika specjalizującego się w umowach budowlanych i dotacjach.
Beneficjent nie powinien:
Operator ma wspierać beneficjenta w przygotowaniu wniosku, wyborze audytora i wykonawcy, realizacji prac oraz rozliczeniu dotacji. Jego udział ma ograniczać ryzyko nadużyć, szczególnie przy prefinansowaniu i najwyższym poziomie dofinansowania.
Nie oznacza to jednak automatycznej odpowiedzialności operatora za każdą wadę robót. Operator nie jest stroną umowy zawartej pomiędzy właścicielem domu a firmą remontową i nie zastępuje niezależnego odbioru technicznego.
Ewentualna odpowiedzialność operatora wymagałaby wykazania konkretnego naruszenia jego obowiązków oraz związku tego naruszenia z powstałą szkodą.
11 sierpnia 2026 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o pomocy beneficjentom poszkodowanym w programie Czyste Powietrze. Projekt jest odpowiedzią na przypadki fałszowania podpisów, zawyżania kosztów, pobierania zaliczek, niewykonywania prac i ogłaszania upadłości przez firmy.
Projekt przewiduje między innymi:
Według KPRM problem, na który odpowiada projekt, dotyczy przede wszystkim umów zawieranych według zasad programu obowiązujących od 15 lipca 2022 r. do 28 listopada 2024 r. KPRM – projekt ustawy o pomocy poszkodowanym.
Na 21 sierpnia 2026 r. są to jednak nadal rozwiązania projektowane. Rząd przyjął projekt, ale przepisy nie zostały jeszcze ogłoszone w Dzienniku Ustaw i nie obowiązują. Beneficjent, który otrzymał wezwanie, nie powinien zakładać, że sam projekt automatycznie zawiesił obowiązek zwrotu.
Audyt energetyczny powinien być podstawą przygotowania umowy z wykonawcą. Firma musi dokładnie wiedzieć, jakie parametry mają osiągnąć przegrody, instalacje i urządzenia.
Umowa powinna zawierać:
Samo stwierdzenie, że prace zostaną wykonane „zgodnie z programem Czyste Powietrze”, może być niewystarczające.
Pełna zapłata przed wykonaniem robót osłabia pozycję beneficjenta. Płatności powinny następować po wykonaniu konkretnych etapów i potwierdzeniu ich prawidłowości.
Odbiór wykonany przez osobę działającą w imieniu wykonawcy nie zapewnia pełnej niezależności. Przy kosztownej termomodernizacji warto zlecić kontrolę specjaliście, który nie uczestniczył w sprzedaży ani montażu urządzeń.
Fakt, że WFOŚiGW kieruje wezwanie do beneficjenta, nie przesądza, że wykonawca nie ponosi odpowiedzialności. Wynika to z rozdzielenia umowy dotacji od umowy na wykonanie prac.
Beneficjent powinien równolegle:
Najgorszym rozwiązaniem jest ignorowanie wezwania albo oczekiwanie, że spór z wykonawcą sam zatrzyma obowiązki wobec funduszu. Szybka reakcja, kompletna dokumentacja i precyzyjne ustalenie przyczyny nieprawidłowości zwiększają szansę na ograniczenie strat oraz przeniesienie finansowych konsekwencji na podmiot, który rzeczywiście popełnił błąd.
Obejrzyj rozmowę naszych pracowników o termowizji.
Przekonaj się i obejrzyj rozmowę ekspertów.
Czy ten artykuł był pomocny?
Działamy na terenie całej Polski.
Możemy wykonać odbiór mieszkania w dowolnym terminie.
Audyty wykonują przeszkoleni inżynierowie i inspektorzy.
Ustandaryzowane odbiory mieszkań według sprawdzonego schematu.
Doświadczenie z setek audytów technicznych i prawnych w jednym miejscu.
Zobacz, na czym powinno polegać sprawdzenie stolarki okiennej podczas odbioru mieszkania.
797 014 014
Rezerwuj usługę
