Prywatność w Portalu DOM. Czy widać dane kupujących?

Portal DOM ma udostępniać informacje o rzeczywistych cenach transakcyjnych mieszkań i domów. Już samo założenie takiego systemu rodzi jednak oczywiste pytanie: czy po uruchomieniu portalu będzie można sprawdzić, kto kupił mieszkanie, pod jakim adresem i za jaką dokładnie cenę?

Nie. Publiczna część Portalu DOM ma prezentować informacje statystyczne w taki sposób, aby nie można było zidentyfikować ani konkretnego nabywcy, ani konkretnej nieruchomości. Jednocześnie sam system będzie przetwarzał znacznie bardziej szczegółowe informacje, w tym dane pozwalające Ubezpieczeniowemu Funduszowi Gwarancyjnemu prawidłowo przypisać i zweryfikować poszczególne transakcje.

To ważne rozróżnienie. Czym innym są dane, które trafiają do systemu, a czym innym informacje widoczne dla zwykłego użytkownika Portalu DOM.

Czy w Portalu DOM będzie można sprawdzić, kto kupił mieszkanie?

Nie. Zgodnie z ustawą publicznie prezentowane statystyki muszą być przygotowane w sposób uniemożliwiający identyfikację nabywcy i nieruchomości. Dotyczy to zarówno danych dostępnych zwykłym użytkownikom, jak i informacji statystycznych udostępnianych wskazanym w ustawie instytucjom publicznym.

Oznacza to, że Portal DOM nie powinien działać jak wyszukiwarka, w której wpisujemy adres bloku i otrzymujemy listę mieszkań wraz z nazwiskami właścicieli i cenami zakupu.

Użytkownik ma otrzymać wynik statystyczny, np. średnią cenę transakcyjną, medianę ceny za metr kwadratowy czy liczbę transakcji spełniających określone kryteria.

W podcaście Pewnego Lokalu dotyczącym Portalu DOM także zwrócono uwagę na ochronę stron transakcji. W publicznym widoku nie mają pojawiać się imiona i nazwiska, numery lokali ani numery ksiąg wieczystych umożliwiające proste powiązanie ceny z konkretną osobą.

Jakie dane będzie gromadził Portal DOM?

Tu sytuacja wygląda inaczej. Żeby system mógł prawidłowo łączyć informacje pochodzące z różnych źródeł i nie policzył tej samej sprzedaży kilka razy, musi dysponować szczegółowymi danymi źródłowymi.

Ustawa przewiduje przetwarzanie m.in. informacji o:

• dacie zawarcia umowy,
• numerze aktu w repertorium A,
• notariuszu sporządzającym akt,
• adresie nieruchomości,
• numerze księgi wieczystej,
• cenie nieruchomości,
• powierzchni,
• liczbie pokoi,
• kondygnacji,
• danych identyfikujących nabywcę.

W przypadku osoby fizycznej może to obejmować numer PESEL, a jeżeli nie został nadany – inne dane pozwalające ustalić tożsamość. Przepisy przewidują też gromadzenie NIP w przypadkach dotyczących innych kategorii nabywców.

To nie oznacza jednak, że wszystkie te informacje zobaczy osoba odwiedzająca stronę Portalu DOM.

Tabela 1. Co gromadzi system, a co zobaczy użytkownik?

Kluczowa zasada pozostaje więc taka sama: Portal DOM może potrzebować szczegółowych danych do działania, ale użytkownik ma otrzymywać zagregowane statystyki, a nie pełne dane dotyczące pojedynczej transakcji.

Zasada sześciu nieruchomości i sześciu nabywców

Jednym z najważniejszych zabezpieczeń prywatności jest minimalna liczba transakcji potrzebnych do wygenerowania publicznej statystyki.

Ustawa wskazuje dwa warunki, które muszą być spełnione jednocześnie. Dla parametrów wybranych przez użytkownika:

liczba lokali mieszkalnych lub domów jednorodzinnych musi wynosić co najmniej 6, a liczba różnych nabywców również musi wynosić co najmniej 6.

To istotne szczególnie w przypadku bardzo małych lokalizacji.

Wyobraźmy sobie budynek, w którym w analizowanym okresie sprzedano tylko jedno mieszkanie o określonym metrażu. Gdyby system podał dokładną cenę transakcyjną dla tak wąskich parametrów, ustalenie konkretnej nieruchomości mogłoby być bardzo łatwe.

Portal DOM nie powinien w takiej sytuacji wyświetlić statystyki.

W podcaście Pewnego Lokalu zasada została przedstawiona jako wymóg co najmniej sześciu transakcji. W finalnych przepisach mechanizm jest bardziej precyzyjny: wymaganych jest zarówno minimum sześć nieruchomości, jak i minimum sześciu różnych nabywców.

Co wie Portal DOM, a co zobaczy użytkownik?

Infografika

Czy będzie można znaleźć cenę konkretnego mieszkania?

Założenia systemu wskazują, że Portal DOM nie ma być narzędziem do sprawdzania historii konkretnego lokalu.

Użytkownik będzie mógł zawężać dane m.in. według lokalizacji, rodzaju nieruchomości, jej parametrów i okresu. Portal ma następnie podać średnią cenę transakcyjną, średnią cenę za metr kwadratowy lub medianę oraz liczbę transakcji wykorzystanych do przygotowania wyniku.

Oznacza to, że możliwe będzie uzyskanie odpowiedzi na pytanie w rodzaju:

„Ile średnio kosztowały trzypokojowe mieszkania o określonej powierzchni w tej części miasta?”

Nie powinno natomiast być możliwe uzyskanie odpowiedzi:

„Za ile dokładnie sąsiad spod numeru 12 kupił swoje mieszkanie?”

Takie rozdzielenie danych pozwala pogodzić dwa cele: większą transparentność rynku mieszkaniowego oraz ochronę prywatności osób zawierających transakcje.

Jak długo Portal DOM będzie przechowywał dane osobowe?

Przepisy przewidują również różne terminy usuwania określonych kategorii danych.

Numer PESEL nabywcy ma zostać usunięty najpóźniej po trzech latach od przekazania lub udostępnienia danych do Portalu DOM. Wyjątkiem są informacje o roku urodzenia i płci ustalone na podstawie PESEL.

Po trzech latach usuwane mają być również m.in. dzień i miesiąc urodzenia oraz określone dane dokumentu tożsamości.

Dłuższy okres przewidziano m.in. dla:

• NIP nabywcy,
• danych rejestrowych,
• numeru księgi wieczystej,
• niektórych danych aktu notarialnego.

Te informacje mają być usuwane najpóźniej po sześciu latach.

Tabela 2. Jak długo przechowywane są wybrane dane?

Taki mechanizm ogranicza czas przechowywania części danych identyfikujących osobę, gdy przestają być potrzebne do realizacji zadań Portalu DOM.

Kto będzie miał dostęp do danych Portalu DOM?

Publiczny użytkownik otrzyma jedynie dane statystyczne.

Inaczej wygląda dostęp instytucjonalny. UFG będzie mógł opracowywać i udostępniać informacje statystyczne m.in. Prezesowi Rady Ministrów, właściwym ministrom, organom administracji skarbowej, Prezesowi UOKiK, NBP czy GUS. Także w tym przypadku ustawa wymaga jednak, żeby informacje były przygotowane w postaci uniemożliwiającej identyfikację nabywcy i nieruchomości.

Pracownicy UFG, którzy uzyskają dostęp do danych objętych ochroną danych osobowych lub tajemnicą skarbową, będą mogli wykorzystywać je wyłącznie w celu realizacji zadań związanych z Portalem DOM.

Nie mamy więc do czynienia z otwarciem pełnych baz aktów notarialnych dla każdego internauty.

Jak długo przechowywane są wybrane dane?

Wykres

Czy Portal DOM może zagrażać prywatności?

Każda duża baza zawierająca informacje o transakcjach nieruchomościami wymaga odpowiednich zabezpieczeń. Portal DOM nie będzie wyjątkiem. Szczególnie istotne jest to, że w jego systemie znajdą się dane znacznie bardziej szczegółowe niż te, które użytkownik zobaczy na ekranie.

Z punktu widzenia kupującego lub sprzedającego najważniejsze są jednak mechanizmy dotyczące części publicznej: brak prezentowania danych identyfikujących nabywcę, zakaz publikowania statystyk pozwalających ustalić konkretną nieruchomość oraz minimalny próg sześciu nieruchomości i sześciu różnych nabywców.

Portal ma więc pokazywać rynek, a nie historię zakupową konkretnej osoby.

Prywatność w Portalu DOM – co warto zapamiętać?

Portal DOM będzie działał na szczegółowych danych dotyczących transakcji, ale nie oznacza to, że wszystkie te informacje staną się publiczne.

UFG będzie potrzebował danych źródłowych do poprawnego przypisywania, łączenia i weryfikowania transakcji. Publiczny użytkownik ma natomiast otrzymać informacje zagregowane: przede wszystkim średnie ceny, medianę oraz liczbę transakcji.

Najważniejszym mechanizmem chroniącym przed identyfikacją pojedynczej sprzedaży będzie wymóg co najmniej sześciu nieruchomości i sześciu różnych nabywców dla wybranych parametrów statystyki. Jednocześnie ustawa określa terminy usuwania części danych identyfikacyjnych.

Więcej o zasadach działania Portalu DOM, ochronie prywatności, cenach transakcyjnych oraz źródłach danych można znaleźć w 59. odcinku podcastu Pewnego Lokalu, w którym Bartosz Łuczak szczegółowo omawia rządowy projekt. Wśród tematów odcinka znajduje się wprost pytanie o ryzyko dla prywatności stron transakcji.

Obejrzyj 59. odcinek podcastu Pewnego Lokalu

Chcesz poznać prawdziwe ceny transakcyjne nieruchomości?

Pomagamy sprzedawcom i nabywcom na rynku wtórnym i pierwotnym

• Zweryfikowane dane z realnych umów – pokazujemy faktyczną różnicę między ceną ofertową a zapłaconą w Twojej okolicy.
• Raport porównawczy + widełki negocjacyjne – dobieramy najbardziej porównywalne transakcje i podajemy rekomendowany przedział ceny z argumentami do rozmów.
• Wymierne korzyści dla kupujących i sprzedających – pomagamy obniżyć zawyżone oczekiwania lub obronić właściwą wycenę, by finalna cena była fair.

Zweryfikowane ceny z realnych transakcji.
Doświadczeni analitycy i prawnicy.
Raport i wskazówki negocjacyjne

Zamów rozmowę

Chcesz poznać prawdziwe ceny transakcyjne nieruchomości?

Zamów rozmowę

Karol, główny inżynier Pewny Lokal

Autor
Ewa Kosmalska

Pośredniczka nieruchomości wyspecjalizowana w inwestycjach w grunty, w których widzi ogromny potencjał. Niedawno ukończyła podyplomowe studia z zakresu zagospodarowania przestrzennego. Wie, gdzie szukać informacji o działkach zarówno inwestycyjnych, jak i na użytek prywatny. Pośredniczy w sprzedaży mieszkań i domów. W wolnych chwilach uczy się serbskiego.