Zmiany w dziedziczeniu mieszkań komunalnych - projekt ustawy MRiT 2025

W czerwcu 2025 roku Ministerstwo Rozwoju i Technologii skierowało do Sejmu projekt ustawy, który wprowadza znaczące zmiany w funkcjonowaniu systemu mieszkań komunalnych – w tym procedurę dziedziczenia prawa do lokalu komunalnego. Propozycja zmiany istniejących przepisów to odpowiedź na wieloletnie zastrzeżenia ekspertów i samorządów, wskazujących na utrwalanie przywilejów oraz brak realnej rotacji w zasobie gminnym.

Problem dziedziczenia przywilejów

Dotychczas obowiązujące przepisy w wielu przypadkach pozwalały na automatyczne przejęcie prawa do mieszkania komunalnego po śmierci jego dotychczasowego lokatora. Jedynym wymogiem było wykazanie przez bliskich zmarłego, iż również zamieszkiwali lokal, co często prowadziło do fikcyjnego zamieszkania, umożliwiającego wejście w najem po zmarłym bez konieczności weryfikacji sytuacji finansowej jego rodziny, dochodzącej praw do lokalu.

Szczególnie dotkliwe były przypadki umów sprzed 2019 r., kiedy to gminy nie miały podstaw do weryfikowania dochodów nowych lokatorów mieszkań komunalnych. W praktyce w popularnych dzielnicach dużych miast  dobrze zarabiające osoby korzystały z czynszu dużo niższego niż rynkowy, co było równoznaczne z ograniczeniem dostępności zasobów mieszkaniowych dla osób rzeczywiście potrzebujących wsparcia.

Zmiany w dziedziczeniu mieszkań komunalnych

Nowa procedura przejęcia lokalu komunalnego

Projekt MRiT przewiduje następujące zmiany:

• Formularz wniosku — po śmierci najemcy jego rodzina lub bliscy zobowiązani są do złożenia formalnego wniosku o kontynuację najmu.
• Weryfikacja wnioskodawcy — gmina sprawdzi m.in. dochody, posiadane nieruchomości i ewentualne szczególne okoliczności (np. niepełnosprawność) bliskich zmarłego lokatora.
• Możliwość odmowy — jeśli zweryfikowane dochody przekraczają ustalone limity lub nie ma faktycznej potrzeby korzystania z zasobu komunalnego przez stronę wnioskującą, umowa najmu lokalu nie zostanie przedłużona.
• Priorytet społeczny — wolne mieszkania mają trafiać do osób rzeczywiście potrzebujących, w tym również przedstawicieli służb mundurowych, pielęgniarek oraz nauczycieli.

Propozycje zmian w dziedziczeniu lokali komunalnych

Argumenty za zmianą obowiązujących rozwiązań

Wprowadzenie weryfikacji dochodowej i obowiązku składania wniosku o kontynuację najmu lokalu komunalnego po śmierci jego lokatora ma docelowo służyć zwiększeniu dostępności mieszkań dla tych, którzy bez pomocy gminy mogą sobie nie poradzić. W efekcie samorządy będą mogły bardziej efektywnie zarządzać zasobami komunalnymi, kierując wsparcie tam, gdzie jest ono naprawdę potrzebne.

Krytyka obecnej wersji projektu zmian

Projekt spotkał się z głosem sprzeciwu ze strony organizacji lokatorskich, które wskazują, że nowe przepisy mogą ograniczyć dostęp do mieszkań komunalnych osobom dotychczas korzystającym z najmu komunalnego. Krytycy argumentują, że ustawodawstwo idzie w dobrym kierunku, lecz jest zbyt łagodne — nie przewiduje możliwości pozbawienia prawa do lokalu najemcy, który w trakcie najmu znacząco podniósł swoje dochody.

Skutki planowanych zmian w praktyce

Jeśli projekt wejdzie w życie:

• przestanie obowiązywać automatyczne przejmowanie najmu po śmierci lokatora,
• gminy zyskają narzędzie kontroli nad nowymi najemcami,
• pomoc będzie kierowana do faktycznie potrzebujących osób,
• nadal jednak pozostanie część problemu — obecni lokatorzy o wysokich dochodach pozostaną w mieszkaniach, jeśli ich umowy już obowiązują.

Zasady dziedziczenia lokali komunalnych

Planowane zmiany przepisów

Projekt ustawy MRiT 2025 zmienia zasady dziedziczenia mieszkań komunalnych, co może zwiększyć sprawiedliwość społeczną i lepsze wykorzystanie zasobów gminnych. Wprowadzenie obowiązkowej weryfikacji dochodów i konieczności złożenia wniosku to znaczący krok ku lepszej rotacji lokali, ale brak możliwości wypowiedzenia najmu dla osób o rosnących dochodach pozostawia jeszcze pole do dalszych reform.

Zachęcamy do dokładniejszego zapoznania się z tematem - sporo ciekawych informacji opatrzonych wartościowym komentarzem eksperta znaleźć można w najnowszym odcinku podcastu Pewnego Lokalu: Czy znowu lobby lokatorów komunalnych wygra z Polakami?

Potrzebujesz pomocy prawnika lub inżyniera przy kupnie nieruchomości?

Zamów fachową pomoc z Pewny Lokal!

• Średnio wykrywamy w nieruchomości 16 usterek.
• Nasza kancelaria przeanalizowała tysiące umów nabycia nieruchomości.
• Jesteśmy największą inżynieryjno-prawną firmą od audytu nieruchomości. Działamy w całej Polsce.

Gwarancja wyłapania usterek.
Doświadczeni inżynierowie i prawnicy.
Duża dyspozycyjność.

Rezerwuj online

Potrzebujesz pomocy w analizie prawnej lub technicznej nieruchomości?

Zarezerwuj online

dr Piotr Semeniuk, adwokat od prawa nieruchomości

Autor
Jolanta Buzalska

Była nauczycielka języka polskiego, która postanowiła przebranżowić się, by pracować w branży nieruchomości. Sprzedała swoje mieszkanie w mieście i kupiła niewielki domek na wsi – formalnościami zajęła się nasza firma, od tej pory współpracujemy. Do tego stopnia zainteresowała się nieruchomościami, że od kilku lat pomaga znajomym nadzorować remonty i ekipy wykończeniowe. Umiejętnie korzysta ze sprzętów takich jak łata murarska, kątownik czy dalmierz.